{"id":1020,"date":"2025-12-01T09:31:50","date_gmt":"2025-12-01T06:31:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/?p=1020"},"modified":"2025-12-22T09:38:59","modified_gmt":"2025-12-22T06:38:59","slug":"uluslararasi-sistemin-krizi-rusya-ukrayna-ve-trump","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/?p=1020","title":{"rendered":"Uluslararas\u0131 Sistemin Krizi, Rusya-Ukrayna ve Trump"},"content":{"rendered":"\n

Mehmetcan \u015eahin<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Trump\u2019\u0131n 2024\u2019te yeniden ba\u015fkan se\u00e7ilmesiyle birlikte, \u00f6zellikle d\u0131\u015f politikada nas\u0131l bir yol izleyece\u011fi merak konusu olmu\u015ftu. Se\u00e7im kampanyas\u0131nda k\u00fcresel \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 sona erdirme vaadinde bulunan Trump, Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131n\u0131 bitirmeyi \u00f6ncelik haline getirmi\u015f, bu do\u011frultuda g\u00f6reve gelir gelmez Rusya ile diyalo\u011fu art\u0131rm\u0131\u015f ve ate\u015fkes i\u00e7in \u00e7e\u015fitli giri\u015fimlerde bulunmu\u015ftur. Yaz\u0131 kaleme al\u0131n\u0131rken de taraflar aras\u0131nda ate\u015fkes m\u00fczakereleri s\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu yaz\u0131da Trump\u2019\u0131n d\u0131\u015f politika vizyonunu Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde inceleyerek bu vizyonun uluslararas\u0131 sistemdeki mevcut krizle ili\u015fkisini ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015facak ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n yaln\u0131zca m\u00fcnferit olaylar de\u011fil, k\u00fcresel sistemdeki yap\u0131sal krizin yerel dinamiklerle etkile\u015fiminden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrece\u011fiz. A\u015fa\u011f\u0131daki \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcmde \u00f6nce uluslararas\u0131 sistemdeki krizi, sonra bu krizin Avrasya\u2019daki yans\u0131malar\u0131n\u0131, ve son olarak da Trump\u2019\u0131n bu ortamda att\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f politika ad\u0131mlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n

Eski D\u00fcnya \u00d6l\u00fcyor, Yenisi Do\u011fmak \u0130\u00e7in M\u00fccadele Ediyor: \u015eimdi Canavarlar\u0131n Zaman\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 Antonio Gramsci\u2019nin me\u015fhur s\u00f6z\u00fcnden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ekten de bu ifade g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi yans\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 Bat\u0131 taraf\u0131ndan in\u015fa edilen uluslararas\u0131 sistem, 1980\u2019lerde Reagan ve Thatcher d\u00f6nemleriyle birlikte neoliberal bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecine girmi\u015f ve Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131yla t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Gramsci\u2019nin yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 takip edersek, her yerel, ulusal ya da uluslararas\u0131 sistem bir s\u0131n\u0131f ya da s\u0131n\u0131f fraksiyonunun hegemonya projesine dayan\u0131r. Bu hegemonya hem maddi\/zorlay\u0131c\u0131 hem de manevi\/r\u0131zaya dayal\u0131 mekanizmalarla kurulur.<\/p>\n\n\n\n

Neoliberal uluslararas\u0131 sistemin maddi g\u00fcc\u00fc, Bat\u0131 sermayesinin k\u00fcresel d\u00fczeydeki rekabet edilemezli\u011fi ve gerekti\u011finde devletlerinin ekonomik ya da askeri ara\u00e7larla ba\u015fka devletleri y\u00f6nlendirme kapasitesiydi. R\u0131za \u00fcretimi ise demokrasi, insan haklar\u0131, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc gibi \u201cevrensel\u201d de\u011ferler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sa\u011flan\u0131yordu. Ancak zamanla bu mekanizmalar a\u015f\u0131nmaya ba\u015flad\u0131. NATO\u2019nun Kosova m\u00fcdahalesi ya da ABD\u2019nin Irak i\u015fgali gibi tek tarafl\u0131 eylemler, sistemin me\u015fruiyetini sorgulatmaya ba\u015flad\u0131. Ayr\u0131ca Bat\u0131\u2019n\u0131n, herkese serbest ticareti dayat\u0131rken kendisinin korumac\u0131 politikalar y\u00fcr\u00fctmesi \u00e7evre \u00fclkeler taraf\u0131ndan sorgulanan bir meseleydi.<\/p>\n\n\n\n

Bu kriz 2008 k\u00fcresel finansal \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcyle zirve yapt\u0131. Bat\u0131 sermayesinin \u201cyenilmezli\u011fi\u201d sorgulan\u0131r hale geldi. Avrupa \u00fclkeleri K\u00f6rfez sermayesiyle, ABD ise \u00c7in\u2019in m\u00fcdahaleleriyle ekonomideki istikrar\u0131 sa\u011flayabildi. Dahas\u0131, bu kriz geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde de ciddi sosyo-ekonomik sorunlar do\u011furdu: Orta s\u0131n\u0131f\u0131n erimesi, gelir adaletsizli\u011finin derinle\u015fmesi, end\u00fcstrinin \u00e7evre \u00fclkelere kaymas\u0131 bu sistemin geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler i\u00e7in yaratt\u0131\u011f\u0131 en temel sorunlard\u0131r. Trump gibi pop\u00fclist liderlerin y\u00fckseli\u015fi ve Brexit gibi kopu\u015flar bu sorunlar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 toplumsal olgulard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn gelinen noktada neoliberal sistem, vaat etti\u011fi refah\u0131 sa\u011flayamad\u0131\u011f\u0131 gibi, kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrekli yeniden \u00fcreten maddi ve manevi kaynaklar\u0131n\u0131 da yitirmektedir. Ancak uluslararas\u0131 sistemler \u00f6ylece yok olmazlar. Tam aksine, onlar\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131 \u00fczerinde yeni sistemlerin do\u011fmas\u0131 i\u00e7in farkl\u0131 s\u0131n\u0131f ve s\u0131n\u0131f fraksiyonlar\u0131 aras\u0131nda \u015fiddetli m\u00fccadeleler ba\u015flar. Bu ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi bir d\u00fczenin istikrar\u0131ndan ziyade istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n h\u00e2kim oldu\u011fu bir \u201ccanavarlar zaman\u0131\u201dd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Rusya-Ukrayna: B\u00f6lgesel Dinamikler ve K\u00fcresel Krizin Kesi\u015fimi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu sistemsel kriz, Rusya ile Ukrayna aras\u0131ndaki gerilimleri de askeri \u00e7at\u0131\u015fma d\u00fczeyine ta\u015f\u0131yacak bir ortam yaratt\u0131. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra Bat\u0131, Do\u011fu Avrupa\u2019da kendi hegemonyas\u0131n\u0131 kurmak \u00fczere harekete ge\u00e7ti. NATO\u2019nun geni\u015flemesi ve Avrupa Birli\u011fi\u2019nin entegrasyon mekanizmalar\u0131 bu s\u00fcrecin en \u00f6nemli ayg\u0131tlar\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1990\u2019larda Rusya, bu sistemin par\u00e7as\u0131 olmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131; ancak ya\u015fanan siyasal, ekonomik ve toplumsal krizler (\u00f6zellikle 1998\u2019deki finansal kriz) bu s\u00fcreci sekteye u\u011fratt\u0131 ve sonunda Putin\u2019in iktidara geli\u015fine zemin haz\u0131rlad\u0131. 2008 krizinden sonra ise Bat\u0131 daha agresif bir geni\u015fleme siyaseti izledi. G\u00fcrcistan ve Ukrayna\u2019n\u0131n NATO \u00fcyeli\u011fi g\u00fcndeme geldi. Bu durum Rusya\u2019n\u0131n arka bah\u00e7esi olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Kafkasya ve b\u00f6lgedeki en \u00f6nemli partneri Ukrayna\u2019da Bat\u0131’n\u0131n kurumsal olarak yerle\u015fmesi anlam\u0131na geliyordu.<\/p>\n\n\n\n

Bat\u0131, m\u00fcdahaleci ge\u00e7mi\u015fine sahip (Kosova, Irak vb.) bir g\u00fc\u00e7 olarak art\u0131k do\u011frudan Rusya\u2019n\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131nda konumlanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bu da Rusya a\u00e7\u0131s\u0131ndan Ukrayna’n\u0131n Bat\u0131 sistemine entegre olmas\u0131 ve kendisinin Ukrayna\u2019dan tamamen d\u0131\u015flanmas\u0131 anlam\u0131na geliyordu. 2014’teki K\u0131r\u0131m’\u0131n ilhak\u0131 ve Donbass\u2019taki \u00e7at\u0131\u015fmalar bu s\u00fcrecin d\u00f6n\u00fcm noktalar\u0131yd\u0131. Bug\u00fcn ise sistemdeki me\u015fruiyet ve istikrar krizinin bu b\u00f6lgedeki yerel gerilimlerle birle\u015ferek do\u011frudan askeri bir m\u00fccadeleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmekteyiz.Bu durum art\u0131k uluslararas\u0131 sistemin mevcut krizinin, yerel dinamiklerle nas\u0131l tehlikeli bir \u015fekilde etkile\u015fime girdi\u011finin bir \u00f6rne\u011fidir. Avrasya, bu etkile\u015fimin en a\u00e7\u0131k ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 co\u011frafya haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Trump ve Yapabilecekleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Trump, ba\u015fkan olduktan sonra Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131n\u0131 bitirmek amac\u0131yla aktif diplomasi y\u00fcr\u00fctmeye ba\u015flam\u0131\u015f ve Biden y\u00f6netiminin sert yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n aksine do\u011frudan m\u00fczakere ve uzla\u015f\u0131 aray\u0131\u015f\u0131na y\u00f6nelmi\u015ftir. Ancak bu politika hem ABD i\u00e7inde hem de k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte tart\u0131\u015fma yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Trump\u2019\u0131n giri\u015fimlerinin \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engel, art\u0131k uzla\u015f\u0131 zemini sunabilen h\u00e2kim bir uluslararas\u0131 sistemin bulunmay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131 Bat\u0131 merkezli neoliberal d\u00fczenin hem maddi hem manevi temellerinin a\u015f\u0131nmas\u0131, taraflar\u0131n \u00fczerinde anla\u015fabilece\u011fi bir \u00e7er\u00e7evenin olu\u015fmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sahadaki askeri denge de diplomatik \u00e7abalar\u0131 s\u0131n\u0131rlamaktad\u0131r: Ukrayna Bat\u0131 deste\u011fine ra\u011fmen kesin bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flayamamakta ve asker bulmakta zorlan\u0131rken, Rusya yapt\u0131r\u0131mlar ve ekonomik bask\u0131 nedeniyle hareket alan\u0131n\u0131 kaybetmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bunlara ek olarak ABD, AB, Ukrayna ve Rusya\u2019n\u0131n birbirleriyle \u00e7eli\u015fen talepleri m\u00fczakere s\u00fcrecini kilitlemektedir. Ukrayna tam egemenlik isterken Rusya g\u00fcvenlik garantileri talep etmekte; Trump uzla\u015f\u0131 aray\u0131\u015f\u0131ndayken AB \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n s\u00fcrmesini desteklemektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7ok akt\u00f6rl\u00fc ve belirsizliklerle dolu ortam, Trump\u2019\u0131n bar\u0131\u015f giri\u015fimlerini ciddi bi\u00e7imde zorla\u015ft\u0131rmakta ve diplomatik \u00e7\u00f6z\u00fcm ihtimalini zay\u0131flatmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Canavarlar\u0131n Zaman\u0131nda Ger\u00e7eklik Okumas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu yaz\u0131n\u0131n amac\u0131 gelece\u011fi \u00f6ng\u00f6rmek ya da siyasi kehanetlerde bulunmak de\u011fildir. Bilimin temel i\u015flevi, olmu\u015f veya olmakta olan olgular\u0131n nedenlerini analiz etmektir. Bu analizler zaman zaman gelece\u011fe dair bir \u00f6ng\u00f6r\u00fc ufku sunsa da gelece\u011fin kesin olarak bilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Zira Hegel\u2019in de dedi\u011fi gibi, \u201c<\/em>Tarihin bizim ona atfetti\u011fimizden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir hayal g\u00fcc\u00fc vard\u0131r.\u201d<\/em> Bu nedenle, tahmin edilemeyen k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir detay dahi olaylar\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc k\u00f6kten de\u011fi\u015ftirebilir.<\/p>\n\n\n\n

Bu yaz\u0131 da ya\u015fanan geli\u015fmeleri yaln\u0131zca Trump veya ABD merkezli okumak yerine, daha geni\u015f yap\u0131sal ve tarihsel bir \u00e7er\u00e7evede, uluslararas\u0131 sistemin krizi ile b\u00f6lgesel dinamiklerin etkile\u015fimini merkeze alarak de\u011ferlendirmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r. Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131, \u00e7ok katmanl\u0131 bir olgu olarak hem bu sistemik krizden hem de b\u00f6lgedeki s\u0131n\u0131f m\u00fccadelelerinden beslenmektedir. Ayr\u0131ca bu krizi kendi lehine y\u00f6nlendirmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir\u00e7ok akt\u00f6r durumdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle g\u00fcndeme gelen bilgi ve haber ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 yaln\u0131zca \u201colan\u0131 aktaran\u201d i\u00e7erikler olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda sahadaki g\u00fc\u00e7 m\u00fccadelelerinin bir uzant\u0131s\u0131 olarak de\u011ferlendirmek gerekir. Zira art\u0131k 2000\u2019lerin ba\u015f\u0131ndaki gibi b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada hegemonyas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f bir s\u0131n\u0131f fraksiyonunun karakterize etti\u011fi bir uluslararas\u0131 d\u00fczende ya\u015fam\u0131yoruz. \u015eu anda canavarlar\u0131n zaman\u0131nday\u0131z \u2013 ve bu canavarlar yaln\u0131zca cephe hatt\u0131nda de\u011fil, hayat\u0131n her alan\u0131nda, ekonomi, siyaset, k\u00fclt\u00fcr ve bilgi \u00fcretimi dahil olmak \u00fczere her d\u00fczlemde k\u0131yas\u0131ya bir m\u00fccadele i\u00e7indedirler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mehmetcan \u015eahin Trump\u2019\u0131n 2024\u2019te yeniden ba\u015fkan se\u00e7ilmesiyle birlikte, \u00f6zellikle d\u0131\u015f politikada nas\u0131l bir yol izleyece\u011fi merak konusu olmu\u015ftu. Se\u00e7im kampanyas\u0131nda k\u00fcresel \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 sona erdirme vaadinde bulunan Trump, Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131n\u0131 bitirmeyi \u00f6ncelik haline getirmi\u015f, bu do\u011frultuda g\u00f6reve gelir gelmez Rusya ile diyalo\u011fu art\u0131rm\u0131\u015f ve ate\u015fkes i\u00e7in \u00e7e\u015fitli giri\u015fimlerde bulunmu\u015ftur. Yaz\u0131 kaleme al\u0131n\u0131rken de taraflar aras\u0131nda ate\u015fkes […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1068,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,26,30,28],"tags":[],"series":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1020"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1020"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1020\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1024,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1020\/revisions\/1024"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1068"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1020"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1020"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1020"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fseries&post=1020"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}