{"id":1094,"date":"2026-03-02T11:34:46","date_gmt":"2026-03-02T08:34:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/?p=1094"},"modified":"2026-03-02T11:34:46","modified_gmt":"2026-03-02T08:34:46","slug":"test-negatif-ama-damga-pozitif","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/?p=1094","title":{"rendered":"Test Negatif AMA Damga Pozitif"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Ilgar Seyidov<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yar\u0131m as\u0131rdan da fazla bir s\u00fcre \u00f6nce, 1963 y\u0131l\u0131nda Erving Goffman, kitab\u0131nda <em>damgay\u0131<\/em> bireyin \u201ctoplumsal olarak itibars\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d olarak tan\u0131mlayarak, toplumsal d\u0131\u015flanma ve \u00f6tekile\u015ftirmeye ili\u015fkin etkili bir kavramsal \u00e7er\u00e7eve sundu. Ayn\u0131 zamanda bir sosyal psikolog olan Goffman, damgalamay\u0131 ise -toplumsal etkile\u015fime odaklanarak- bir s\u00fcre\u00e7 olarak kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7 bireyin akt\u00fcel kimli\u011fi ile toplumun ondan bekledi\u011fi kimlik aras\u0131ndaki farkla birlikte geli\u015fir. . Yani daha a\u00e7\u0131k s\u00f6ylersek, damga, toplum i\u00e7inde ileti\u015fimsel dola\u015f\u0131mla birlikte \u201cnormalden sapma\u201d kategorisi olu\u015fturan bir etikettir. Bu etiket \u201cnormal olmayan\u201d bireyler, gruplar ve topluluklara atfedilen olumsuz anlamlarla yeniden \u00fcretilerek daha da geli\u015fir ve yayg\u0131nla\u015f\u0131r. Buna yard\u0131mc\u0131 olan en \u00f6nemli ve g\u00fc\u00e7l\u00fc ara\u00e7lardan biri de medyad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz dijital \u00e7a\u011f\u0131nda, \u00e7e\u015fitli etiketler sosyal medya platformlar\u0131 ve algoritmik g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fckler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla daha h\u0131zl\u0131 ve kolay \u015fekilde \u201cif\u015falarla\u201d dola\u015f\u0131ma sokulmakta ve \u201clin\u00e7lerle\u201d yeniden \u00fcretilmekte. Hele ki mevzu bahis \u00fcnl\u00fcler ve mevzu bahis zararl\u0131 madde (uyu\u015fturucu) kullan\u0131m\u0131 ise durum daha karma\u015f\u0131k hale gelmekte.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u00e7inde \u00e7ok say\u0131da \u00fcnl\u00fc \u015fark\u0131c\u0131, oyuncu ve fenomenlerin oldu\u011fu uyu\u015fturucu operasyonlar\u0131 8 Ekim 2025 tarihinden itibaren s\u0131kla\u015fmaya ba\u015flad\u0131 ve medyada da geni\u015f yank\u0131 buldu. G\u00f6zalt\u0131lar, yap\u0131lan uyu\u015fturucu testleri, a\u00e7\u0131klamalar, mahkemedeki ifadeler, tutuklananlar\u2026 Hepsi geni\u015f \u015fekilde hem geleneksel medyada hem de sosyal medya platformlar\u0131nda fazlas\u0131yla tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor ve g\u00fcndem oluyor. Daha \u00f6nce medyada \u201cba\u015far\u0131l\u0131 sanat\u00e7\u0131\u201d, \u201ciyi oyuncu\u201d ya da \u201crol model\u201d olarak \u00e7er\u00e7evelenen \u00fcnl\u00fclerin, s\u00f6z konusu operasyonlar\u0131n ard\u0131ndan \u201cba\u011f\u0131ml\u0131\u201d, \u201cyoldan \u00e7\u0131kan\u201d veya \u201cahlaki olarak sorunlu\u201d bi\u00e7iminde yeniden tan\u0131mlanmas\u0131; bu iki kar\u015f\u0131t \u00e7er\u00e7eve aras\u0131ndaki etkile\u015fimli \u00e7at\u0131\u015fma i\u00e7inde damgalaman\u0131n da yeniden \u00fcretilmesine yol a\u00e7\u0131yor. Peki, bu s\u00fcre\u00e7 nas\u0131l ilerliyor?<\/p>\n\n\n\n<p>Medyada uyu\u015fturucu gibi zararl\u0131 madde kullan\u0131m\u0131 \u00f6ncelikle t\u0131bbi bir sorun ve problemden \u00f6nce i\u00e7inde \u00fcnl\u00fcler de varsa daha sansasyonel bi\u00e7imde \u201cahlaki \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u201d gibi bir ana \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde sunulmakta ve dola\u015f\u0131ma sokulmakta. B\u00f6ylece konu, sa\u011fl\u0131k meselesinden ziyade karakter sorunu olarak \u00e7er\u00e7evelenmekte. Bu \u00e7er\u00e7eveyi skandal ba\u015fl\u0131klar, dramatik a\u00e7\u0131lardan \u00e7ekilen foto\u011fraflar, polis g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri, \u201citibar\u0131n lekelenmesi\u201d ve \u201ckariyerin bitmesi\u201d gibi ba\u011flamlarla \u015fekillenen bu s\u00f6ylemler de alabildi\u011fine besliyor. &nbsp;Bu i\u015fin daha \u201ckeskin\u201d bir taraf\u0131 da var: g\u00f6zalt\u0131na al\u0131n\u0131p, test sonucu negatif \u00e7\u0131kan \u00fcnl\u00fcler.<\/p>\n\n\n\n<p>Onlar da ayn\u0131 \u015fekilde medya taraf\u0131ndan etiketlendiler ama aklanmalar\u0131na ra\u011fmen bu etiketleri olumlu y\u00f6nde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc damga tamamen yok olmayan, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen bir s\u00fcre\u00e7. \u00d6rne\u011fin, daha \u00f6nceki uluslararas\u0131 \u00f6rneklerde zararl\u0131 madde kullan\u0131m\u0131 test sonu\u00e7lar\u0131yla kan\u0131tlanan \u00fcnl\u00fcler, rehabilitasyon a\u00e7\u0131klamalar\u0131, travma anlat\u0131lar\u0131 ve pi\u015fmanl\u0131k i\u00e7eren s\u00f6ylemleriyle yine medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla damgalanmay\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebiliyorlar. Ancak bu her zaman etkili olmayabiliyor. Hele konu \u00fcnl\u00fcl\u00fck ve g\u00fcndem pe\u015finde olan medya ise.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc hukuken beraat etmi\u015f olmak her zaman simgesel beraat kazand\u0131rm\u0131yor. Bir kere \u201cad\u0131n\u0131z kar\u0131\u015ft\u0131ysa\u201d, \u201c\u015f\u00fcpheli\u201d etiketi olu\u015fturulduysa, testin negatif olmas\u0131 ve b\u00f6ylece aklanmak \u201ckesin bir \u015fey vard\u0131r\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesini ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f olmuyor. Nedeni medyan\u0131n daha \u00f6nce uyu\u015fturucu i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 olumsuz \u00e7er\u00e7eve \u00e7abas\u0131n\u0131n, aklanma oldu\u011funda ayn\u0131 d\u00fczeyde olmamas\u0131d\u0131r. Man\u015fetlerle, ba\u015fl\u0131klarla, g\u00f6rsellerle dolay\u0131mlanan bu etiket, aklanma oldu\u011funda sadece dipnotta olumlanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Aklanma g\u00fcndem haline gelemiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc negatif test sonucu bir haber de\u011feri ta\u015f\u0131maz, ama g\u00f6zalt\u0131 ve tutuklanma e\u011fer konu \u00fcnl\u00fcler ise ilgi ve tepki \u00e7ekicidir. H\u00e2lbuki ger\u00e7ek gazetecilik anlay\u0131\u015f\u0131nda, haberin de\u011feri ayn\u0131 zamanda do\u011fru ve ger\u00e7ek bilgidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Son olarak, bir dipnot olarak de\u011fil, hatta \u00f6nemli bir paragraf olarak \u015funlar\u0131 belirtmek gerekir. Elbette T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun 191\u2019ci maddesinde de belirtildi\u011fi \u00fczere uyu\u015fturucu sat\u0131n alma, herhangi \u015fekilde kabul etme, temin etme ve ticaretini yapma su\u00e7tur ve cezas\u0131 da a\u00e7\u0131k \u015fekilde belirtilmi\u015ftir. Buradaki mesele medyan\u0131n bu durumu nas\u0131l \u00e7er\u00e7eveledi\u011fi ve nas\u0131l toplumsal bir etiketleme olu\u015fturdu\u011fu ve dola\u015f\u0131ma soktu\u011fudur. Di\u011fer taraftan ise aklanan ki\u015filerde benzeri \u00e7abay\u0131 g\u00f6stermeyerek, atfedilen damgan\u0131n kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na katk\u0131 sa\u011flamas\u0131d\u0131r. &nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ilgar Seyidov Yar\u0131m as\u0131rdan da fazla bir s\u00fcre \u00f6nce, 1963 y\u0131l\u0131nda Erving Goffman, kitab\u0131nda damgay\u0131 bireyin \u201ctoplumsal olarak itibars\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d olarak tan\u0131mlayarak, toplumsal d\u0131\u015flanma ve \u00f6tekile\u015ftirmeye ili\u015fkin etkili bir kavramsal \u00e7er\u00e7eve sundu. Ayn\u0131 zamanda bir sosyal psikolog olan Goffman, damgalamay\u0131 ise -toplumsal etkile\u015fime odaklanarak- bir s\u00fcre\u00e7 olarak kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7 bireyin akt\u00fcel kimli\u011fi ile toplumun ondan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":21,"featured_media":1100,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26,30],"tags":[],"series":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1094"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/21"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1094"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1094\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1095,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1094\/revisions\/1095"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1100"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1094"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1094"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1094"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fseries&post=1094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}