{"id":1109,"date":"2026-04-10T09:38:35","date_gmt":"2026-04-10T06:38:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/?p=1109"},"modified":"2026-04-10T11:18:04","modified_gmt":"2026-04-10T08:18:04","slug":"abd-israil-iran-savasinin-cevreye-etkisi-ekokirimin-kiyisinda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/?p=1109","title":{"rendered":"ABD-\u0130srail-\u0130ran Sava\u015f\u0131n\u0131n \u00c7evreye Etkisi: Ekok\u0131r\u0131m\u0131n K\u0131y\u0131s\u0131nda"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Ayg\u00fcn Karl\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, modern sava\u015f\u0131n tan\u0131m\u0131 yaln\u0131zca cephe hatt\u0131ndaki askerlerin kayb\u0131 ya da y\u0131k\u0131lan \u015fehirlerin enkaz\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Bu do\u011frultuda modern sava\u015f art\u0131k topra\u011f\u0131n, suyun ve atmosferin de sistematik bir \u015fekilde yok edildi\u011fi bir ekok\u0131r\u0131m s\u00fcrecini do\u011furmaktad\u0131r. Ortado\u011fu b\u00f6lgesinin jeopolitik gerilim hatt\u0131nda Amerika Birle\u015fik Devletleri, \u0130srail ve \u0130ran aras\u0131nda t\u0131rmanan \u00e7at\u0131\u015fmalarda da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere sava\u015f hem bir siyasi kriz hem de b\u00f6lgenin zaten k\u0131r\u0131lgan olan ekosistemi i\u00e7in geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan bir biyolojik silah olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. K\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n etkilerini d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131ndan \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 ve \u015fiddetli hisseden bu co\u011frafya, halihaz\u0131rda a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cakl\u0131k dalgalar\u0131, \u00e7\u00f6lle\u015fme ve kurakl\u0131kla bo\u011fu\u015furken; \u00fczerine \u00e7\u00f6ken sava\u015f bulutlar\u0131 yakla\u015fan felaketin boyutunu katlamaktad\u0131r. Son bilimsel veriler, silahlar\u0131n g\u00f6lgesinde unutulan en b\u00fcy\u00fck kurban\u0131n do\u011fa oldu\u011funu t\u00fcm \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla y\u00fcz\u00fcm\u00fcze \u00e7arpmakta ve askeri stratejilerin g\u00f6r\u00fcnmez maliyetlerini deh\u015fet verici bir \u015fekilde ortaya d\u00f6kmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar, modern ordular\u0131n d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck kurumsal karbon kirleticileri oldu\u011funu defalarca kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r. Sava\u015f\u0131n \u00e7evresel maliyeti bu anlamda yaln\u0131zca \u00e7at\u0131\u015fma an\u0131ndaki patlamalarla \u00f6l\u00e7\u00fclemez; as\u0131l y\u0131k\u0131m, bu devasa askeri mekanizmay\u0131 hareket ettiren k\u00fcresel lojistik a\u011fdad\u0131r. \u0130klim ve Toplum Enstit\u00fcs\u00fc taraf\u0131ndan yap\u0131lan 2026 tarihli g\u00fcncel bir analize g\u00f6re Amerika Birle\u015fik Devletleri, \u0130srail ve \u0130ran aras\u0131ndaki s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n sadece ilk on d\u00f6rt g\u00fcn\u00fc, be\u015f milyon tondan fazla karbondioksit e\u015fde\u011feri emisyona neden olmu\u015ftur. Bu miktar, d\u00fcnyadaki en az emisyon \u00fcreten seksen d\u00f6rt \u00fclkenin bir y\u0131ll\u0131k toplam emisyonundan daha fazlad\u0131r. \u00d6te yandan Brown \u00dcniversitesi b\u00fcnyesindeki Sava\u015f\u0131n Maliyetleri Projesi g\u00fcncel verileri, Amerika Birle\u015fik Devletleri ordusunun 7 Ekim 2023 sonras\u0131nda Yemen ve geni\u015f Ortado\u011fu b\u00f6lgesindeki askeri operasyonlar i\u00e7in 33 Milyar dolardan fazla harcama yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Bu devasa askeri hareketlilik; okyanuslar\u0131 a\u015fan u\u00e7ak gemileri, aral\u0131ks\u0131z devriye gezen sava\u015f jetleri ve onlara havada yak\u0131t ikmali yapan a\u011f\u0131r tanker u\u00e7aklar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 ak\u0131l almaz t\u00fcketimle k\u00fcresel karbon b\u00fct\u00e7esini h\u0131zla t\u00fcketmektedir. Bu anlamda olas\u0131 bir topyek\u00fbn \u00e7at\u0131\u015fmada g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc kaplayacak olan sadece sava\u015f u\u00e7aklar\u0131 de\u011fil; atmosfere kar\u0131\u015fan binlerce tonluk zehirli partik\u00fcl maddeler olacakt\u0131r. Petrol tesislerine y\u00f6nelik kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sald\u0131r\u0131lar sonucu yanan milyonlarca varil petrol, ba\u015fkentlerin ve \u00e7evre \u015fehirlerin \u00fczerine kara bulutlar ile asit ya\u011fmurlar\u0131 olarak \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f, solunabilir havay\u0131 zehirlemi\u015f ve yerel iklim d\u00f6ng\u00fclerini tamamen alt\u00fcst etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu ba\u011flamda sava\u015f esnas\u0131nda do\u011fa sadece bir muharebe alan\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmemekte; ayn\u0131 zamanda stratejik bir m\u00fchimmat gibi kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u00c7evrenin kasten tahrip edilmesi d\u00fc\u015fman\u0131 zay\u0131flatmak i\u00e7in bir y\u00f6ntem olarak benimsendi\u011finde, ekok\u0131r\u0131m su\u00e7u tam anlam\u0131yla i\u015flenmi\u015f olur. Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7evre Program\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan 2025 Gazze Raporu, b\u00f6lgesel bir sava\u015f\u0131n yarataca\u011f\u0131 enkaz\u0131n mikro \u00f6l\u00e7ekli bir fragman\u0131n\u0131 sunmaktad\u0131r. Rapora g\u00f6re b\u00f6lgedeki a\u011fa\u00e7l\u0131k alanlar\u0131n %97\u2019si, tar\u0131m arazilerinin ise %82\u2019si tamamen yok edilmi\u015ftir. Binalar\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan 61 milyon tonluk enkaz, asbest ve end\u00fcstriyel kimyasallarla zehirlenmi\u015f durumdad\u0131r. Y\u0131k\u0131lan binalar\u0131n atmosfere sald\u0131\u011f\u0131 karbon emisyonu ise bir milyonu a\u015fk\u0131n benzinli arac\u0131n bir y\u0131ll\u0131k emisyonuna e\u015fde\u011ferdir. Bombalanan tar\u0131m arazilerinden y\u00fckselen tozlar ve a\u011f\u0131r metaller, r\u00fczgarla kilometrelerce \u00f6teye ta\u015f\u0131narak y\u0131llarca \u00fcr\u00fcn verecek olan verimli topraklar\u0131 kal\u0131c\u0131 olarak \u00e7orakla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Topra\u011f\u0131n ve suyun maruz kald\u0131\u011f\u0131 bu sessiz \u00f6l\u00fcm, nesiller boyu s\u00fcrecek bir krizin habercisidir. B\u00f6lge genelinde \u00c7at\u0131\u015fma ve \u00c7evre G\u00f6zlemevi taraf\u0131ndan tespit edilen 300\u2019\u00fc a\u015fk\u0131n \u00e7evresel y\u0131k\u0131m vakas\u0131, tehlikenin boyutunu her ge\u00e7en g\u00fcn b\u00fcy\u00fctmektedir. \u00d6zellikle K\u00f6rfez \u00e7evresinde 100 milyon insana i\u00e7me suyu sa\u011flayan 450 tuz ar\u0131tma tesisinin do\u011frudan risk alt\u0131nda olmas\u0131, sivil altyap\u0131lar\u0131n hedef al\u0131nmas\u0131n\u0131n milyonlarca insan\u0131 amans\u0131z bir susuzlu\u011fa ve \u00e7aresiz bir \u00e7evre\/iklim m\u00fcltecili\u011fine s\u00fcr\u00fckleyece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir. Ortado\u011fu gibi su stresinin en y\u00fcksek oldu\u011fu ve tatl\u0131 su kaynaklar\u0131n\u0131n alt\u0131n de\u011ferinde oldu\u011fu bir b\u00f6lgede barajlar\u0131n, yer alt\u0131 su hatlar\u0131n\u0131n ve ar\u0131tma tesislerinin bombalanmas\u0131 sadece bug\u00fcn\u00fcn de\u011fil; yar\u0131n\u0131n da ya\u015fam hakk\u0131n\u0131 gasp etmektir. Patlay\u0131c\u0131lardan s\u0131zan a\u011f\u0131r metaller, s\u00fclf\u00fcr bile\u015fikleri ve zehirli kimyasal at\u0131klar, yer alt\u0131 su kaynaklar\u0131n\u0131 nesiller boyu ar\u0131t\u0131lamaz \u015fekilde kirletmektedir. Tar\u0131msal verimlili\u011fin h\u0131zla d\u00fc\u015fmesiyle birlikte g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi tamamen \u00e7\u00f6kecek ve b\u00f6lge halklar\u0131 kronik bir a\u00e7l\u0131kla ba\u015f ba\u015fa kalacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Deniz ekosistemleri de bu b\u00f6lgesel y\u0131k\u0131mdan pay\u0131n\u0131 en a\u011f\u0131r \u015fekilde almaktad\u0131r. \u00d6zellikle Basra K\u00f6rfezi ve K\u0131z\u0131ldeniz gibi okyanuslara dar bo\u011fazlarla ba\u011flanan kapal\u0131 deniz ekosistemlerinde ya\u015fanacak devasa bir petrol s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 ya da enerji tesislerinin hasar g\u00f6rmesi, s\u0131n\u0131r tan\u0131mayan bir biyolojik felakete kap\u0131 aralamaktad\u0131r. Bu sular, yap\u0131s\u0131 gere\u011fi okyanus ak\u0131nt\u0131lar\u0131yla kendini kolayca temizleyemeyen, olduk\u00e7a hassas dengelere ve benzersiz t\u00fcrlere sahip alanlard\u0131r. Petrol \u00fcretim tesislerine ve bo\u011fazlardan ge\u00e7en dev tankerlere y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar, denizin y\u00fczeyini kal\u0131n, yap\u0131\u015fkan ve zehirli bir tabakayla kaplayarak g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n derinlere ula\u015fmas\u0131n\u0131 tamamen engeller. Bu durum, deniz ekosisteminin temeli olan ve oksijen \u00fcreten fitoplanktonlar\u0131n kitlesel \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7arak, deniz memelilerinden e\u015fsiz mercan resiflerine kadar t\u00fcm ya\u015fam zincirini koparma riski ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Deniz ekosistemi \u00fczerindeki bu bask\u0131 da hem deniz alt\u0131ndaki biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi hem de k\u0131y\u0131 devletlerinin temel ge\u00e7im kaynaklar\u0131n\u0131, nesillerdir s\u00fcregelen geleneksel bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve yerel turizm ekonomilerini de b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ortadan kald\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Sava\u015f\u0131n en karanl\u0131k ve telafisi imkans\u0131z senaryosu ise n\u00fckleer tesislerin do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak zarar g\u00f6rmesidir. \u0130ran ve \u0130srail eksenindeki gerilimde, uranyum zenginle\u015ftirme tesislerinin ve n\u00fckleer ara\u015ft\u0131rma altyap\u0131lar\u0131n\u0131n birer askeri hedef haline gelme riski, b\u00f6lgesel bir felaketi an\u0131nda k\u00fcresel bir trajediye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilir. Vurulacak bir tesisten yay\u0131lacak radyoaktif s\u0131z\u0131nt\u0131, r\u00fczgar koridorlar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla k\u0131talar\u0131 a\u015farak binlerce kilometre \u00f6teye ta\u015f\u0131nabilir ve d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc topraklar\u0131 binlerce y\u0131l boyunca iskan edilemez hale getirebilir. Bu g\u00f6r\u00fcnmez zehir, topraktaki bitkilerin k\u00f6klerinden hayvanlar\u0131n dokular\u0131na ve nihayetinde insan bedenine s\u0131zarak nesiller boyu s\u00fcrecek genetik mutasyonlara, sakat do\u011fumlara ve kal\u0131c\u0131 hastal\u0131klara yol a\u00e7ar. Buna ek olarak, modern askeri teknolojilerin sava\u015f alan\u0131nda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 enkaz da d\u00fcnyan\u0131n en tehlikeli toksik at\u0131klar\u0131n\u0131 do\u011fan\u0131n kuca\u011f\u0131na b\u0131rakmaktad\u0131r. Ak\u0131ll\u0131 f\u00fczeler, d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen geli\u015fmi\u015f sava\u015f u\u00e7aklar\u0131, s\u00fcr\u00fc halinde kullan\u0131lan insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131 ve tahrip edilen radar sistemlerinden topra\u011fa s\u0131zan lityum piller, elektronik devrelerdeki nadir toprak elementleri, yanmaz plastikler ve g\u00fc\u00e7l\u00fc asitler ekosistemin adeta ci\u011ferlerine i\u015flemektedir. Bu y\u00fcksek teknolojili silahlar\u0131n \u00fcretimi i\u00e7in madenlerin de\u015filmesinden sava\u015f alan\u0131nda yanarak k\u00fcle d\u00f6n\u00fc\u015fmesine kadar ge\u00e7en her a\u015fama, gezegenin biyolojik dokusuna onulmaz zararlar vermektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu ba\u011flamda ekok\u0131r\u0131m terimi edebi bir metafor olarak de\u011fil sava\u015f\u0131n en \u00e7\u0131plak, en ac\u0131mas\u0131z ve en somut sonucudur. Bombalar sustu\u011funda, taraflar yorularak ate\u015fkes ilan etti\u011finde ve g\u00f6steri\u015fli bar\u0131\u015f masalar\u0131 kuruldu\u011funda dahi kirlenmi\u015f topraklar ve zehirlenmi\u015f sular sessizce insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 sava\u015fmaya devam eder. Do\u011fan\u0131n egemenlik haklar\u0131, \u00e7izilmi\u015f siyasi s\u0131n\u0131rlar\u0131, pasaportlar\u0131 ya da taraf tuttu\u011fu bir ideolojisi yoktur; bu y\u00fczden Amerika Birle\u015fik Devletleri, \u0130srail ve \u0130ran aras\u0131ndaki y\u0131k\u0131c\u0131 bir \u00e7at\u0131\u015fma, sadece silah\u0131 \u00e7eken ve hedef olan \u00fclkelerin de\u011fil; t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n ortak miras\u0131 olan biyosferin a\u011f\u0131r bir yenilgisi olacakt\u0131r. Gelecek nesillere b\u0131rak\u0131lan miras\u0131n kanl\u0131 bir tarih kitab\u0131 olarak de\u011fil, nefes al\u0131namayan, su i\u00e7ilemeyen ekolojik bir \u00f6l\u00fc b\u00f6lge olmas\u0131 ihtimali, bug\u00fcn konu\u015fulan askeri taktiklerden \u00e7ok daha hayati bir tart\u0131\u015fma konusudur.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya kamuoyu, sava\u015f\u0131n anl\u0131k insani boyutuna, diplomatik krizlere ve siyasi sonu\u00e7lar\u0131na odaklan\u0131rken ekosistemin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn insan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6n\u00fcndeki mutlak en b\u00fcy\u00fck engel oldu\u011fundaysa inatla g\u00f6rmezden gelmektedir. Ekolojik bir y\u0131k\u0131m\u0131n ard\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak gelen k\u0131tl\u0131k, susuzluk ve ya\u015fan\u0131lamaz hale gelen zehirli topraklar, bitti\u011fi san\u0131lan sava\u015flar\u0131n k\u00fcllerinden yepyeni \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n, kanl\u0131 s\u0131n\u0131r m\u00fccadelelerinin ve milyonlarca insan\u0131 yollara d\u00f6kecek devasa g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131n\u0131n tohumlar\u0131n\u0131 eker. Bu felaket dolu k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcden \u00e7\u0131kman\u0131n tek yolu do\u011fan\u0131n da bir sava\u015f kurban\u0131 olarak kabul edilmesi ve uluslararas\u0131 hukuk \u00f6n\u00fcnde haklar\u0131n\u0131n tavizsiz bir \u015fekilde savunulmas\u0131d\u0131r. \u0130nsanl\u0131k, gezegenin ta\u015f\u0131ma kapasitesinin mutlak s\u0131n\u0131rlar\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu kritik evrede, k\u0131sa vadeli siyasi h\u0131rslar u\u011fruna do\u011fal ya\u015fam destek sistemlerini yok etme l\u00fcks\u00fcne art\u0131k sahip de\u011fildir. Unutulmamal\u0131d\u0131r ki do\u011fa diz \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcnde ve toprak verimlili\u011fini yitirdi\u011finde, o topra\u011f\u0131n \u00fczerinde hi\u00e7bir ideoloji, hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7l\u00fc devlet ya da geli\u015fmi\u015f medeniyet ayakta kalamaz. Do\u011fay\u0131 sava\u015f\u0131n y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan korumak da bu a\u00e7\u0131dan art\u0131k yaln\u0131zca \u00e7evreci bir hassasiyet de\u011fil; insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn yery\u00fcz\u00fcnde hayatta kalma m\u00fccadelesinin bizatihi kendisini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kaynaklar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1- Brown University, Watson Institute for International and Public Affairs. (2024).&nbsp;<em>Costs of war: U.S. military spending and operations in the Middle East post-October 2023<\/em>. Costs of War Project.<\/p>\n\n\n\n<p>2- Climate and Community Institute. (2026).&nbsp;<em>The climate costs of regional conflict: Assessing the carbon emissions of the US-Israel-Iran escalation<\/em>. Climate and Community Institute.<\/p>\n\n\n\n<p>3- Conflict and Environment Observatory (CEOBS). (2025).&nbsp;<em>Targeting of civilian and environmental infrastructure in the Middle East: The looming water crisis<\/em>. CEOBS.<\/p>\n\n\n\n<p>4- United Nations Environment Programme (UNEP). (2025).&nbsp;<em>Environmental impact assessment of the conflict in Gaza<\/em>. United Nations.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ayg\u00fcn Karl\u0131 G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, modern sava\u015f\u0131n tan\u0131m\u0131 yaln\u0131zca cephe hatt\u0131ndaki askerlerin kayb\u0131 ya da y\u0131k\u0131lan \u015fehirlerin enkaz\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Bu do\u011frultuda modern sava\u015f art\u0131k topra\u011f\u0131n, suyun ve atmosferin de sistematik bir \u015fekilde yok edildi\u011fi bir ekok\u0131r\u0131m s\u00fcrecini do\u011furmaktad\u0131r. Ortado\u011fu b\u00f6lgesinin jeopolitik gerilim hatt\u0131nda Amerika Birle\u015fik Devletleri, \u0130srail ve \u0130ran aras\u0131nda t\u0131rmanan \u00e7at\u0131\u015fmalarda da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere sava\u015f [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":1156,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30,27],"tags":[],"series":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1109"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1109"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1109\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1111,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1109\/revisions\/1111"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1156"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1109"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1109"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1109"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fseries&post=1109"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}