{"id":1225,"date":"2026-06-11T15:00:00","date_gmt":"2026-06-11T12:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/?p=1225"},"modified":"2026-06-16T10:17:53","modified_gmt":"2026-06-16T07:17:53","slug":"rekabetci-otoriterlikten-hegemonik-otoriterlige","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/?p=1225","title":{"rendered":"Rekabet\u00e7i Otoriterlikten Hegemonik Otoriterli\u011fe"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Eda Bekta\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de 2010\u2019lar\u0131n ba\u015flar\u0131ndan itibaren siyasal rekabet giderek daha adaletsiz ve e\u015fitsiz ko\u015fullarda ger\u00e7ekle\u015fiyor. Muhalefet partileri medyadan kamu kaynaklar\u0131na eri\u015fime kadar bir\u00e7ok alanda iktidara kar\u015f\u0131 belirgin dezavantajlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Buna ra\u011fmen, siyasal iktidar\u0131n se\u00e7im yoluyla de\u011fi\u015febilme ihtimali tamamen ortadan kalkmad\u0131\u011f\u0131ndan T\u00fcrkiye uzun s\u00fcredir siyaset bilimi literat\u00fcr\u00fcnde \u201crekabet\u00e7i otoriter rejim\u201d olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131yor. Rekabet\u00e7i otoriter rejimlerde se\u00e7imler adil de\u011fildir, ancak tamamen anlams\u0131z da de\u011fildir. Muhalefet se\u00e7imlere kat\u0131l\u0131r, belediyeler kazanabilir, parlamentoda temsil edilir ve belirli ko\u015fullar alt\u0131nda iktidar\u0131n se\u00e7imleri kaybetme ihtimalini ger\u00e7ek bir olas\u0131l\u0131k haline getirebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Siyasal sistemin anayasal tasar\u0131m\u0131 da otoriterle\u015fmeyi destekler nitelikte. \u00d6zellikle 2017\u2019de Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 H\u00fck\u00fcmet Sistemi\u2019ne ge\u00e7i\u015fle birlikte y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n siyasal sistem i\u00e7indeki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 belirgin bi\u00e7imde artt\u0131. Geni\u015f anayasal yetkilerle donat\u0131lan y\u00fcr\u00fctme kar\u015f\u0131s\u0131nda yasama ve yarg\u0131n\u0131n denetim kapasitesi zay\u0131flarken, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesi \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u015f\u0131nd\u0131. Sonu\u00e7 olarak siyasal karar alma s\u00fcre\u00e7leri giderek merkezile\u015fti. B\u00f6yle bir ortamda muhalefetin, devlet kaynaklar\u0131n\u0131 kontrol eden bir iktidarla e\u015fit ko\u015fullarda rekabet edebilmesi ve iktidar\u0131n se\u00e7imlerle de\u011fi\u015fmesi zaten olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7.<\/p>\n\n\n\n<p>Tam da bu nedenle 2024 yerel se\u00e7imleri iktidar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu. Bu se\u00e7imler, t\u00fcm e\u015fitsiz ko\u015fullara ra\u011fmen muhalefetin h\u00e2l\u00e2 se\u00e7imler yoluyla \u00f6nemli siyasal ba\u015far\u0131lar elde edebildi\u011fini ve se\u00e7imlerin iktidar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ger\u00e7ek bir belirsizlik \u00fcretmeye devam etti\u011fini g\u00f6sterdi. Ba\u015fka bir ifadeyle, se\u00e7imlerin iktidar\u0131 de\u011fi\u015ftirme potansiyeli h\u00e2l\u00e2 ortadan kalkm\u0131\u015f de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak son bir y\u0131ld\u0131r CHP kurultay\u0131na ili\u015fkin yarg\u0131sal m\u00fcdahaleler ve ge\u00e7ti\u011fimiz may\u0131s ay\u0131nda CHP\u2019nin se\u00e7ilmi\u015f y\u00f6netiminin mahkeme karar\u0131yla de\u011fi\u015ftirilmesi, T\u00fcrkiye\u2019deki rejim tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 yeni bir a\u015famaya ta\u015f\u0131d\u0131. Buradaki mesele yaln\u0131zca bir parti i\u00e7i uyu\u015fmazl\u0131k de\u011fildir. As\u0131l mesele, siyasal rekabetin me\u015fru akt\u00f6rlerini kimin belirledi\u011fidir. Demokratik sistemlerde siyasal partilerin liderlerini delegeler ve \u00fcyeler belirler. Demokratik rekabette iktidarlar rakiplerini yenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, rakiplerinin kim olaca\u011f\u0131na karar vermeye \u00e7al\u0131\u015fmaz. Otoriter sistemlerde ise siyasal rekabetin s\u0131n\u0131rlar\u0131 devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131 kontrol eden iktidar taraf\u0131ndan \u00e7izilir. Rakiplerin kim olaca\u011f\u0131na devlet kurumlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla iktidar karar vermeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda siyasal rekabetin do\u011fas\u0131 da de\u011fi\u015fir. Bu noktada tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey yaln\u0131zca CHP\u2019nin kim taraf\u0131ndan y\u00f6netilece\u011fi de\u011fil, T\u00fcrkiye\u2019de siyasal rekabetin akt\u00f6rlerini belirleme yetkisinin h\u00e2l\u00e2 se\u00e7menlerde ve parti \u00fcyelerinde mi, yoksa iktidar\u0131n etkisi alt\u0131ndaki devlet kurumlar\u0131nda m\u0131 oldu\u011fudur. E\u011fer bir muhalefet partisinin y\u00f6netimi se\u00e7im yoluyla de\u011fil de mahkeme kararlar\u0131yla de\u011fi\u015ftirilebiliyorsa, siyasal rekabet art\u0131k rakip partiler aras\u0131nda de\u011fil, devlet ile muhalefet aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015f demektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Siyasal rekabetin akt\u00f6rlerini belirleme yetkisinin giderek devlet kurumlar\u0131na kaymas\u0131 ise T\u00fcrkiye\u2019nin rekabet\u00e7i otoriterlikten hegemonik otoriterli\u011fe do\u011fru ilerledi\u011finin g\u00f6stergesi olarak yorumlanabilir. Hegemonik otoriter rejimlerde se\u00e7imler tamamen ortadan kalkmaz. Muhalefet partileri de hukuken varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Ancak se\u00e7imlerin iktidar\u0131 de\u011fi\u015ftirme ihtimali giderek ortadan kalkar. Muhalefetin \u00f6rg\u00fctlenme kapasitesi, liderlik yap\u0131s\u0131 ve siyasal hareket alan\u0131 \u00e7e\u015fitli idari ve yarg\u0131sal m\u00fcdahalelerle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131l\u0131r. Muhalefetin varl\u0131\u011f\u0131, iktidara ger\u00e7ek anlamda meydan okumad\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde tolere edilir. \u0130ktidar alternatifi olu\u015fturabilecek akt\u00f6rler ise yarg\u0131 s\u00fcre\u00e7leri, siyasi yasaklar, tutuklamalar veya adayl\u0131k ko\u015fullar\u0131na ili\u015fkin m\u00fcdahaleler gibi ara\u00e7lar kullan\u0131larak siyasal alan\u0131n d\u0131\u015f\u0131na itilir. B\u00f6ylece se\u00e7imler devam etse de siyasal rekabetin ko\u015fullar\u0131 giderek iktidar\u0131n belirledi\u011fi s\u0131n\u0131rlar i\u00e7ine hapsedilir.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6yle bir rejim d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnde, rekabet\u00e7i \u00e7ok partili yap\u0131 zamanla hegemonik parti sistemine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Muhalefet partileri se\u00e7imlere kat\u0131lmaya devam eder, ancak kazanma ihtimalleri istisnai hale gelir. Se\u00e7imler vatanda\u015flar\u0131n tercihleri do\u011frultusunda y\u00f6netimi de\u011fi\u015ftirebildi\u011fi mekanizmalar olmaktan \u00e7\u0131karak rejime me\u015fruiyet sa\u011flayan prosed\u00fcrlere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Oysa demokratik se\u00e7imlerin temel i\u015flevi, farkl\u0131 politika programlar\u0131n\u0131n ve vaatlerinin se\u00e7menin deste\u011fini kazanmak i\u00e7in rekabet etmesini sa\u011flamakt\u0131r. Bu rekabet, iktidarlar\u0131 se\u00e7mene kar\u015f\u0131 daha duyarl\u0131 ve hesap verebilir olmaya zorlar. \u0130ktidar\u0131n se\u00e7imlerle de\u011fi\u015fme ihtimalinin ortadan kalkmas\u0131 ise yaln\u0131zca muhalefetin de\u011fil, se\u00e7menin de siyasal etkisinin azalmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Se\u00e7menlerin iktidar\u0131 se\u00e7imler yoluyla \u00f6d\u00fcllendirme ya da cezaland\u0131rma kapasitesi zay\u0131flad\u0131k\u00e7a hesap verebilirlik a\u015f\u0131n\u0131r ve y\u00f6netimin keyfili\u011fine kap\u0131 aralan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Siyasal rekabet ve kat\u0131l\u0131m anlam\u0131n\u0131 kaybetti\u011finde, sorun se\u00e7imlerin yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmamas\u0131 de\u011fil, se\u00e7imlerin h\u00e2l\u00e2 bir \u015feyleri de\u011fi\u015ftirip de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc demokrasinin \u00f6z\u00fc yaln\u0131zca oy kullanmak de\u011fil, yurtta\u015flar\u0131n \u00fclkenin gelece\u011fini \u015fekillendiren kararlar \u00fczerinde ger\u00e7ek bir etkiye sahip olabilmesidir. Se\u00e7imlerin bu i\u015flevini yitirmesi, vatanda\u015flar\u0131n siyasal toplulu\u011fun e\u015fit ve etkili \u00fcyeleri olma kapasitelerinin a\u015f\u0131nmas\u0131 ve iktidarlar\u0131n keyfi y\u00f6netimlerinin sorgulanamamas\u0131 anlam\u0131na gelir. Sand\u0131\u011f\u0131n rakibi mahkeme oldu\u011funda, tart\u0131\u015fmal\u0131 hale gelen se\u00e7imlerin hala anlaml\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eda Bekta\u015f T\u00fcrkiye\u2019de 2010\u2019lar\u0131n ba\u015flar\u0131ndan itibaren siyasal rekabet giderek daha adaletsiz ve e\u015fitsiz ko\u015fullarda ger\u00e7ekle\u015fiyor. Muhalefet partileri medyadan kamu kaynaklar\u0131na eri\u015fime kadar bir\u00e7ok alanda iktidara kar\u015f\u0131 belirgin dezavantajlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Buna ra\u011fmen, siyasal iktidar\u0131n se\u00e7im yoluyla de\u011fi\u015febilme ihtimali tamamen ortadan kalkmad\u0131\u011f\u0131ndan T\u00fcrkiye uzun s\u00fcredir siyaset bilimi literat\u00fcr\u00fcnde \u201crekabet\u00e7i otoriter rejim\u201d olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131yor. Rekabet\u00e7i otoriter rejimlerde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":1230,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"series":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1225"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1225"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1225\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1227,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1225\/revisions\/1227"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1230"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1225"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1225"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1225"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fseries&post=1225"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}