{"id":804,"date":"2024-11-18T10:17:57","date_gmt":"2024-11-18T07:17:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.weby.com.tr\/blog\/?p=804"},"modified":"2024-12-04T11:17:57","modified_gmt":"2024-12-04T08:17:57","slug":"ortadogu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/?p=804","title":{"rendered":"Ortado\u011fu"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Korhan M\u00fch\u00fcrc\u00fco\u011flu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cOrtado\u011fu\u201d ya da k\u0131saca politik nihilizmin <em>deus ex machina<\/em>\u2019s\u0131<a href=\"#_ftn1\" id=\"_ftnref1\">*<\/a><em> <\/em>art\u0131k t\u00fcm siyas\u00ee tart\u0131\u015fmalar\u0131 ku\u015fat\u0131r vaziyette<em>. <\/em>Antik Yunan tragedyas\u0131nda, insanl\u0131k h\u00e2linin s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde kaderlerine meydan okuyan trajik kahramanlar\u0131n durumunun en ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz ya da \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz oldu\u011fu anda, dramay\u0131 sonland\u0131ran bir <em>deus ex machina<\/em> sahneye iner. Art\u0131k daha fazla tart\u0131\u015fman\u0131n ya da m\u00fccadele etmenin anlam\u0131 yoktur, insanlar tanr\u0131lar\u0131n iradesine t\u00e2bi olarak kaderlerine, iyi da k\u00f6t\u00fc, teslim olurlar. Denebilir ki, \u201cOrtado\u011fu\u201d bir t\u00fcr \u015feytan\u00ee tanr\u0131sal fig\u00fcr olarak politik tart\u0131\u015fmay\u0131 aniden sonland\u0131ran, daha fazla tart\u0131\u015fmaya olanak tan\u0131mayan, toplumlar\u0131n tarih\u00ee dramas\u0131n\u0131 bir bo\u015funal\u0131k\/anlams\u0131zl\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle de\u011fersizle\u015ftiren, kader d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle e\u015f anlaml\u0131 h\u00e2le geldi (\u201cco\u011frafya kaderdir\u201d vb.). Halbuki, siyasal eylemin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk ko\u015fulu, insanlar aras\u0131ndaki ili\u015fkileri d\u00fczenleyen kural ve kurumlar\u0131n yine ayn\u0131 insanlar taraf\u0131ndan de\u011fi\u015ftirilebilece\u011fi varsay\u0131m\u0131na dayan\u0131r. \u0130nsanlar kendi eylemleriyle kendilerini in\u015fa ederler. Ancak, daha demokratik, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc prensibiyle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, ki\u015fisel ve keyf\u00ee olmayan, dolay\u0131s\u0131yla ki\u015fisel hak ve h\u00fcrriyetlerin garanti alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir siyasi sistem talebi s\u00f6z konusu nihilistik kavram kar\u015f\u0131s\u0131nda anlams\u0131z hale geliyor. Hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 gibi, Orwell\u2019in <em>Hayvan \u00c7iftli\u011fi<\/em>\u2019ndeki e\u015fek Benjamin karakteri alayc\u0131 bir \u00fcsl\u00fbpla temel ger\u00e7e\u011fi, yani e\u015fitsiz iktidar ili\u015fkilerinin her zaman var olaca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini sezdirmekten \u00e7arp\u0131k bir haz al\u0131rm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Benzer \u015fekilde, ac\u0131 bir tebess\u00fcmle \u201cOrtado\u011fu\u201d an\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kendini belli eden beylik ve bayatlam\u0131\u015f bir bilgelik, i\u015flerin yine bildi\u011fimiz gibi oldu\u011funu, de\u011fi\u015fimin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6z konusu anlay\u0131\u015f\u0131n en b\u00fcy\u00fck sorunlar\u0131ndan birisi, bireylere ve toplumlara herhangi bir \u00f6znellik tan\u0131mayan, art\u0131k modas\u0131 t\u00fcm\u00fcyle ge\u00e7mi\u015f bir \u00f6zc\u00fcl\u00fck. \u201cOrtado\u011fu,\u201d en nihayetinde, insan\u0131n ontolojik olarak tarih\u00ee bir varl\u0131k oldu\u011funu ink\u00e2r eden, ona de\u011fi\u015fmeyen ve statik bir karakter atfeden ve genellikle Oryantalist ikili kategorik ayr\u0131mlara (\u201cileri\/geri\u201d vb.) yaslanan bir yakla\u015f\u0131m. Ortado\u011fu nedir ya da nerededir? \u201cOrtado\u011fu,\u201d Avrupa\/Bat\u0131-merkezli bir orijinal modernitenin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015far\u0131s\u0131z bir kopyas\u0131 ve arkas\u0131ndan gelen sa\u011f pop\u00fclizm, de\u011fi\u015fmez bir \u0130slami ya\u015fam bi\u00e7iminin d\u0131\u015favurumu, otokratik rejimlerin do\u011fal olarak var oldu\u011fu bir t\u00fcr anomali vs. olabilir. (Bu, \u015f\u00fcphesiz, konu\u015fan \u00f6znenin siyas\u00ee pozisyonuna g\u00f6re de\u011fi\u015fir.) Ancak, hepsinde de vurgu s\u00f6z konusu tarih-d\u0131\u015f\u0131l\u0131k ve \u00f6zne olamay\u0131\u015f alg\u0131s\u0131n\u0131 ifade ediyor. (\u201cBatakl\u0131k\u201d metaforu da, bu anlamda, bo\u015funa de\u011fil. Buradan siz kendiniz \u00e7\u0131kamazs\u0131n\u0131z, <em>ba\u015fkalar\u0131n\u0131n<\/em> sizi \u00e7ekip \u00e7\u0131karmas\u0131 gerekir.) Ortado\u011fu, bir di\u011fer ifadeyle, her toplumun kendine has, nev\u2019i \u015fahs\u0131na m\u00fcnhas\u0131r k\u00fclt\u00fcrel, sosyo-politik ve iktisadi bir tarihsel s\u00fcrecin neticesinde \u015fimdiki haline geldi\u011fini ve s\u00fcrekli de\u011fi\u015fim halinde oldu\u011fu basit ger\u00e7e\u011fini yads\u0131man\u0131n bir vas\u0131tas\u0131. Tart\u0131\u015fma bu \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, tarih-d\u0131\u015f\u0131 olarak kabul edilen topluluklar da neredeyse tekil bir kimli\u011fe sahip g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. T\u00fcrkiye\u2019de farkl\u0131 ahl\u00e2k\u00ee de\u011fer yarg\u0131lar\u0131na, prensiplere, etik normlara, k\u0131sacas\u0131 farkl\u0131 d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerine sahip ciddi bir toplumsal \u00e7e\u015fitlilik ve temelde \u00f6nemli bir \u00e7o\u011fulculuk potansiyeli mevcutken, bunun yerine ne ampirik a\u00e7\u0131dan do\u011fru ne de tarihsel a\u00e7\u0131dan makul, monolitik bir tekilli\u011fin varl\u0131\u011f\u0131 iddia edilmi\u015f oluyor. Entelekt\u00fcelin b\u00f6yle bir toplum i\u00e7indeki yeriyse ancak iktidars\u0131z bir h\u0131n\u00e7 duygusuyla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oluyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bilindi\u011fi gibi, 1950\u2019li senelerde hem Avrupa ve ABD\u2019deki ve hem de T\u00fcrkiye\u2019deki akademide h\u00e2kim olan modernle\u015fme teorisi, tarihin lineer, do\u011frusal bir hat \u00fczerinden ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir \u015fekilde ilerledi\u011fi ve Bat\u0131-d\u0131\u015f\u0131 toplumlar\u0131n da tedrici olarak kapitalist sisteme entegre olarak sek\u00fclerle\u015fece\u011fi varsay\u0131m\u0131n\u0131, birka\u00e7 itiraz haricinde, genel olarak kabul etmi\u015fti. Erken Cumhuriyet d\u00f6neminde de benzer \u015fekilde Ayd\u0131nlanma de\u011ferlerinin (rasyonellik, bilimsellik, vb.) evrensel niteli\u011fi kabul edilmi\u015f ve yeni ulus-devlet (belki de biraz paradoksal bir bi\u00e7imde) kendisini Bat\u0131ya ra\u011fmen Bat\u0131 i\u00e7erisinde, Avrupa k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olarak konumland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Bug\u00fcn, evrenselci Ayd\u0131nlanma de\u011ferleri totaliter bir modernle\u015fme projesinin otoriter e\u011filimlerini temsil eden prensipler olarak, post-modern bir perspektifle b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde mahk\u00fbm edilmi\u015f durumda. Bunun yerine, yerel ve otantik k\u00fclt\u00fcrlerin birbirleriyle k\u0131yas kabul etmedi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi daha ge\u00e7erli hale geldi. Kimlik siyaseti de ayn\u0131 yakla\u015f\u0131mdan t\u00fcremi\u015f durumda. Bir zamanlar Avrupa\u2019n\u0131n par\u00e7as\u0131 olan T\u00fcrkiye, art\u0131k Ortado\u011fulu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Ancak, mevcut perspektif de\u011fi\u015fimi, daha makul de\u011ferlendirmelere yol a\u00e7mak yerine de\u011fi\u015fmez bir b\u00f6lgesel k\u00fclt\u00fcrden hay\u0131flanmaya d\u00f6nm\u00fc\u015f durumda. B\u00f6yle olunca, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc olmayan otoriter rejimlerin t\u00fcm\u00fcyle Makyavelci <em>ad ho<\/em>c politikalar\u0131, me\u015fru olmasalar dahi, ola\u011fan ve s\u0131radan bir h\u00e2le geliyor. Ele\u015ftiri ve m\u00fccadele buradan itibaren anlams\u0131z kalacakt\u0131r. K\u0131sacas\u0131, \u201cOrtado\u011fu,\u201d T\u00fcrkiye\u2019de h\u00e2kim olan pesimizmin \u00e7arp\u0131k bir ifadesi. G\u00fcne\u015f\u2019in alt\u0131nda yeni bir \u015fey yok ve i\u015fler asla iyiye gitmeyecek. Zannediyorum ki, mevcut manzara i\u00e7erisindeki en tats\u0131z g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerden birisi budur. Burada, basit bir yakla\u015f\u0131m de\u011fi\u015fimi sorunu \u00e7\u00f6zebilir. Siyasal ve toplumsal yap\u0131daki problemleri mutlaka k\u0131s\u0131r bir de\u011ferlendirmeye t\u00e2bi tutmadan, yani \u201cOrtado\u011fu\u201d gibi metafizik varl\u0131klar\u0131 i\u015fin i\u00e7ine katmadan, mevcut durumumuzu yine kendi eylem ve kararlar\u0131m\u0131zla, kolektif bir bi\u00e7imde \u00e7\u00f6zebilece\u011fimizi hat\u0131rlamak. Siyaset, en nihayetinde, insanlar\u0131n kendi kaderini tayin g\u00fcc\u00fcne dayan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref1\" id=\"_ftn1\">*<\/a> Makineden gelen tanr\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cOrtado\u011fu\u201d ya da k\u0131saca politik nihilizmin deus ex machina\u2019s\u0131* art\u0131k t\u00fcm siyas\u00ee tart\u0131\u015fmalar\u0131 ku\u015fat\u0131r vaziyette.<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":849,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"series":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/804"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=804"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/804\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":850,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/804\/revisions\/850"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/849"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=804"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=804"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=804"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fseries&post=804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}