{"id":926,"date":"2025-03-02T00:26:15","date_gmt":"2025-03-01T21:26:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/?p=926"},"modified":"2025-03-02T00:26:15","modified_gmt":"2025-03-01T21:26:15","slug":"sirbistandaki-tren-kazasi-turkiyedeki-otel-yangini-iki-ulke-iki-felaket-iki-benzemez-deneyim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/?p=926","title":{"rendered":"S\u0131rbistan\u2019daki Tren Kazas\u0131, T\u00fcrkiye\u2019deki Otel Yang\u0131n\u0131: \u0130ki \u00dclke, \u0130ki Felaket, \u0130ki Benzemez Deneyim"},"content":{"rendered":"\n

1 Kas\u0131m 2024\u2019te S\u0131rbistan\u2019\u0131n kuzeyindeki Novi Sad \u015fehrindeki tren istasyonu yenileme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f, 15 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olmu\u015ftu. Aylarca s\u00fcren ve \u00fcniversite \u00f6\u011frencilerinin ba\u015f\u0131 \u00e7ekti\u011fi h\u00fck\u00fcmet kar\u015f\u0131t\u0131 protestolar sonucunda, S\u0131rbistan Ba\u015fbakan\u0131 Milo\u0161 Vu\u010devi\u0107 24 Ocak 2025\u2019te istifa karar\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu. Ayn\u0131 zamanda kazan\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi Novi Sad Belediye Ba\u015fkan\u0131 Djuricde g\u00f6revinden ayr\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u015fu s\u00f6zlerle duyuruyordu: “Siyasilerin sorumluluklar\u0131n\u0131 kabul etmesi ve toplumdaki gerginli\u011fin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in haz\u0131r olmalar\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.”[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de okumaya, duymaya ne kadar hasret kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir haber, de\u011fil mi? S\u0131rbistan\u2019da bu geli\u015fmeler ya\u015fan\u0131rken, T\u00fcrkiye\u2019de 21 Ocak 2025 tarihinde Bolu\u2019da meydana gelen otel yang\u0131n\u0131nda can\u0131n\u0131 kaybeden 78 ki\u015fi ve sonras\u0131nda sokaklara yans\u0131(ya)mayan bir \u201csosyal medya \u00f6fkesi\u201d\u2026 Olay\u0131n ard\u0131ndan, daha \u00f6nce pek \u00e7ok felakette de kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fczere, herhangi bir istifa olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, toplumda da belli bir kesimde olu\u015fan \u00f6fke herhangi bir toplumsal harekete d\u00f6n\u00fc\u015f(e)medi. Bu iki \u00fclke aras\u0131nda, ya\u015fanan felaketler kar\u015f\u0131s\u0131nda toplumun tepki g\u00f6sterme ve sorumlulardan hesap sorma \u015fekli a\u00e7\u0131s\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan fark\u0131 ne a\u00e7\u0131klayabilir?<\/p>\n\n\n\n

Bu iki \u00fclkeye ilk bak\u0131\u015fta kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan benzerlik, son y\u0131llarda gitgide y\u00fckselen siyasi otoriterle\u015fme ve bununla paralel olarak kurumlar\u0131n i\u015flevsizle\u015fmesi, yozla\u015fmas\u0131, yolsuzluklar\u0131n ve liyakatsizli\u011fin artmas\u0131 \u015feklinde seyreden bir s\u00fcre\u00e7. Her ne kadar otoriterle\u015fmenin yaratt\u0131\u011f\u0131 bu t\u00fcr \u00f6r\u00fcnt\u00fcler benzerlik g\u00f6sterse de felaketler kar\u015f\u0131s\u0131nda toplumun \u00f6rg\u00fctlenmesi ve ula\u015ft\u0131klar\u0131 sonu\u00e7lar T\u00fcrkiye ve S\u0131rbistan’da \u00f6zellikle de yak\u0131n zamanl\u0131 ya\u015fanan ve yukarda bahsi ge\u00e7en iki olayda epey farkl\u0131 oldu. Bu nedenle otoriterle\u015fme fenomeninin \u00f6tesine ge\u00e7erek, toplumsal hareketlerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in daha derine bakmak do\u011fru olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye ve S\u0131rbistan\u2019daki toplumsal hareketleri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rken dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken birka\u00e7 \u00f6nemli nokta \u015f\u00f6yle s\u0131ralanabilir: tarihsel ba\u011flam ve siyasi rejim, siyasi kimlik ve hedefler, toplumsal hareketlerin dinamikleri ve kat\u0131l\u0131mc\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

Tarihsel a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda S\u0131rbistan’daki toplumsal hareketlerin, \u00f6zellikle 1990’lar ve 2000’ler boyunca, Yugoslavya’n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131ndan sonra \u015fekillendi\u011fi g\u00f6zlemlenebilir. Sava\u015f sonras\u0131 toparlanma, milliyet\u00e7ilik ve demokrasi m\u00fccadelesi gibi konular hareketlerin ana odak noktalar\u0131 olmu\u015ftur. 2000’lerdeki Otpor hareketi Slobodan Milo\u0161evi\u0107 rejiminin devrilmesinde \u00f6nemli bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda S\u0131rbistan\u2019\u0131n yak\u0131n ge\u00e7mi\u015finde \u00f6nemli bir toplumsal hareket ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve amac\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. T\u00fcrkiye’deki toplumsal hareketlerin uzun soluklu bir tarihsel bir arka plana sahip oldu\u011funu iddia etmek ise g\u00fc\u00e7. Osmanl\u0131 Devleti ve erken Cumhuriyet d\u00f6nemlerinde a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya do\u011fru toplumsal \u00f6rg\u00fctlenmelere pek olanak tan\u0131mayan g\u00fc\u00e7l\u00fc merkezi yap\u0131 nedeniyle toplum b\u00fcy\u00fck oranda memleket meselelerine duyars\u0131z kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lerleyen y\u0131llarda, \u00fclkede s\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclen askeri darbe giri\u015fimleri \u00f6ncesi ger\u00e7ekle\u015fen toplumsal eylemler ve 2000’lerdeki Gezi Park\u0131 eylemleri gibi kitlesel protestolar\u0131n, toplumsal de\u011fi\u015fim arzusunun bir yans\u0131mas\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Ayr\u0131ca, 2000’lerde iktidara gelen Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi (AKP) ile birlikte toplumsal hareketler dini, siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel kimlikler etraf\u0131nda daha belirgin hale gelmi\u015ftir. Bu y\u00f6n\u00fcyle T\u00fcrkiye\u2019de toplumsal hareketler genele hitap etmek yerine aidiyet, grup-i\u00e7i dinamikler ve kendini ayr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u201c\u00f6tekine\u201d kar\u015f\u0131 bir \u00f6rg\u00fctlenme \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kmakta, di\u011fer bir deyi\u015fle b\u00fct\u00fcnle\u015ftirici de\u011fil ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir karakter sergilemektedir. Gezi Park\u0131 eylemleri, son y\u0131llardaki \u00f6rg\u00fctl\u00fc toplumsal hareketler i\u00e7erisinde g\u00f6rece en birle\u015ftirici (gen\u00e7ler, kad\u0131nlar, LGBT+ bireyler, \u00e7evreciler) kitlesel protesto olarak nitelendirilebilirse de amac\u0131na ula\u015fmaktan hayli uzak bir noktada, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n uzun y\u0131llard\u0131r h\u00fck\u00fcmetlerce damgalanmaya ve \u00e7e\u015fitli y\u0131prat\u0131c\u0131 hukuki s\u00fcre\u00e7lere maruz kald\u0131klar\u0131 bir deneyim olarak yerini alm\u0131\u015ft\u0131r toplum haf\u0131zas\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n

Siyasi kimlik ve hedefler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu iki \u00fclkedeki toplumsal hareketleri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise S\u0131rbistan’daki toplumsal hareketlerin daha \u00e7ok demokratikle\u015fme, Avrupa Birli\u011fi’ne entegrasyon ve eski Yugoslavya’dan kalan milliyet\u00e7i e\u011filimlere kar\u015f\u0131 durma \u00fczerine yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, 2000\u2019lerin ba\u015f\u0131nda S\u0131rp halk\u0131n\u0131n toplumsal hareketlerinin, demokrasiye ge\u00e7i\u015f ve totaliter y\u00f6netimlerin sona erdirilmesi y\u00f6n\u00fcnde oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Sonraki y\u0131llarda ise ekonomik sorunlar, yolsuzluk ve h\u00fck\u00fcmetin medya \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131 gibi unsurlar bu hareketleri \u015fekillendirmi\u015ftir. T\u00fcrkiye\u2019deki toplumsal hareketler ise genellikle laiklik, demokrasi, insan haklar\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler gibi evrensel de\u011ferler etraf\u0131nda \u015fekillenmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, AKP\u2019nin politikalar\u0131, K\u00fcrt meselesi ve kad\u0131n haklar\u0131 gibi konular, toplumsal hareketlerin temel hedeflerini olu\u015fturmu\u015ftur. Gezi Park\u0131 eylemleri gibi \u00f6rnekler, \u00e7evrecilik ve kentle\u015fme kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, demokrasiye ve h\u00fck\u00fcmetin otoriterle\u015fen politikalara kar\u015f\u0131 da \u00f6nemli bir itiraz olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Toplumsal hareketlerin dinamikleri ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 profili a\u00e7\u0131s\u0131ndan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise iki \u00fclkede \u00f6nemi farklar ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. S\u0131rbistan\u2019da toplumsal hareketler genellikle ekonomik sorunlar, yolsuzluk, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ve sosyal adalet \u00fczerine odaklanmaktad\u0131r. 2010\u2019lar\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru h\u00fck\u00fcmetin otoriterle\u015fmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan gen\u00e7ler ve sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri \u00f6nemli bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de ise toplumsal hareketlerin genellikle b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00d6zellikle gen\u00e7ler, entelekt\u00fcel gruplar ve \u015fehirli halk, bu hareketlerde \u00f6nemli rol oynamaktad\u0131r. Ancak belirtildi\u011fi \u00fczere, T\u00fcrkiye\u2019de bu t\u00fcr hareketler toplum taban\u0131na yay\u0131lamamakta ve \u00e7o\u011funlukla sadece belirli bir kesim taraf\u0131ndan desteklenmektedir. \u0130ki \u00fclkedekitoplumsal hareketler aras\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck farklardan birisi budur.<\/p>\n\n\n\n

Farkl\u0131 y\u00f6nlerden kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak bu iki \u00fclkedeki felaketlerde toplumun tepkisini ve bunun siyasi sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirdi\u011fimizde, iki \u00f6nemli fark ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor: Otoriterle\u015fmenin derinli\u011fi ve toplumun bir b\u00fct\u00fcn olarak hareket etmesi. Buna g\u00f6re her iki \u00fclkede de y\u00fckselen bir otoriterle\u015fme olmas\u0131na ra\u011fmen T\u00fcrkiye\u2019de toplum \u00fczerindeki bask\u0131n\u0131n daha fazla oldu\u011fu, h\u00fck\u00fcmete y\u00f6nelik ele\u015ftirilerin hukuki sonu\u00e7lar do\u011furdu\u011fu ve t\u00fcm bunlar\u0131n toplumu sindirdi\u011fi a\u015fikard\u0131r. S\u0131rbistan\u2019da ise siyasilerin, bu son ya\u015fanan tren kazas\u0131nda da oldu\u011fu gibi sorumluluk almak konusunda T\u00fcrkiye\u2019ye k\u0131yasla \u00e7ok daha yak\u0131n oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Bu t\u00fcr toplumsal eylemler, \u00f6rne\u011fin otel yang\u0131n\u0131 i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lm\u0131\u015f olsa bir\u00e7ok g\u00f6zalt\u0131 olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilece\u011finden, toplum vicdan\u0131n\u0131 rahats\u0131z eden bir\u00e7ok meselede halk suskun kalmay\u0131 tercih etmektedir. Di\u011fer yandan, toplumsal hareketin \u00f6rg\u00fctlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, S\u0131rbistan\u2019da \u00fcniversite \u00f6\u011frencilerinin ba\u015f\u0131 \u00e7ekti\u011fi olayda toplumun t\u00fcm kesimlerine yay\u0131lan ve kaza ba\u015fka bir \u015fehirde ya\u015fanmas\u0131na ra\u011fmen ba\u015fkentte toplanan \u00e7ok say\u0131da vatanda\u015f\u0131n ayn\u0131 ama\u00e7 i\u00e7in yan yana durabildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Oysa T\u00fcrkiye\u2019de otel yang\u0131n\u0131nda, kayak tatili esnas\u0131nda bu yang\u0131nla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan kesim toplumun orta-y\u00fcksek gelir grubuna ait bir grup oldu\u011fundan yine bu kesim taraf\u0131ndan benimsenen bir ac\u0131 olmu\u015f, toplumun taban\u0131na yay\u0131lamam\u0131\u015f, h\u00fck\u00fcmete ya da sorumlulara kar\u015f\u0131 yekpare bir duru\u015f sergilenememi\u015ftir. \u0130\u015fte bu iki temel nedenden dolay\u0131 S\u0131rbistan\u2019da 15 ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi olay sonucu olu\u015fan toplumsal protestolar Ba\u015fbakan\u2019\u0131n ve Belediye Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n istifas\u0131n\u0131 getirirken, T\u00fcrkiye\u2019de 78 ki\u015finin can verdi\u011fi otel yang\u0131n\u0131nda yetkililerin ihmali konusunda toplumda yayg\u0131n bir kan\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen ne toplumsal bir \u00f6rg\u00fctlenme ya\u015fanabilmi\u015f ne de bir istifa haberi gelmi\u015ftir. Daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc, T\u00fcrkiye toplumunda \u00fcst \u00fcste ya\u015fanan felaketlerdeki deneyimlerden yola \u00e7\u0131karak bu t\u00fcr ihmallerin azalaca\u011f\u0131na, sorumlular\u0131n hesap verece\u011fine, bir g\u00fcn adaletin sa\u011flanaca\u011f\u0131na dair inan\u00e7 ve umut da gitgide s\u00f6n\u00fckle\u015fmi\u015f, kesif ve sessiz bir kabulleni\u015f h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmektedir\u2026<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> NTV, 28.01.2025. \u201c15 ki\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc tren kazas\u0131 istifa getirdi: S\u0131rbistan Ba\u015fbakan\u0131 Vucevic ve belediye ba\u015fkan\u0131 g\u00f6revi b\u0131rakt\u0131\u201d (https:\/\/www.ntv.com.tr\/dunya\/sirbistan-basbakani-milos-vucevic-istifa-etti,XXvaEoInqk2Ov2HbxrtB2w#<\/a>)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1 Kas\u0131m 2024\u2019te S\u0131rbistan\u2019\u0131n kuzeyindeki Novi Sad \u015fehrindeki tren istasyonu yenileme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f, 15 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olmu\u015ftu. Aylarca s\u00fcren ve \u00fcniversite \u00f6\u011frencilerinin ba\u015f\u0131 \u00e7ekti\u011fi h\u00fck\u00fcmet kar\u015f\u0131t\u0131 protestolar sonucunda, S\u0131rbistan Ba\u015fbakan\u0131 Milo\u0161 Vu\u010devi\u0107 24 Ocak 2025\u2019te istifa karar\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu. Ayn\u0131 zamanda kazan\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi Novi Sad Belediye Ba\u015fkan\u0131 Djuricde g\u00f6revinden ayr\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u015fu s\u00f6zlerle duyuruyordu: […]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":927,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"series":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/926"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=926"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/926\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":928,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/926\/revisions\/928"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/927"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=926"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=926"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=926"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fseries&post=926"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}