<\/p>\n\n\n\n
Mehmetcan \u015eahin<\/strong><\/p>\n\n\n\n Futbol, yaln\u0131zca d\u00fcnyan\u0131n en \u00e7ok izlenen sporu de\u011fil; ayn\u0131 zamanda insanlar\u0131n kimliklerini, aidiyetlerini ve kolektif duygular\u0131n\u0131 ifade ettikleri bir alan olmu\u015ftur. Trib\u00fcnlerde at\u0131lan sloganlar, a\u00e7\u0131lan pankartlar, renkler ve formalar \u00e7o\u011fu zaman saha \u00e7izgilerinin \u00f6tesine ge\u00e7erek toplumun k\u00fclt\u00fcrel, sosyal ve hatta siyasi \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yans\u0131tm\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00fczden futbol, tarihin farkl\u0131 d\u00f6nemlerinde yaln\u0131zca bir oyun olarak de\u011fil, toplumsal bir sahne olarak da var olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n Uluslararas\u0131 \u00f6l\u00e7ekte Katalonya\u2019n\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc kimli\u011fini temsil eden FC Barcelona ile merkeziyet\u00e7i Madrid\u2019in simgesi say\u0131lan Real Madrid aras\u0131ndaki \u201cEl Cl\u00e1sico\u201d bu duruma en bilinen \u00f6rneklerden biridir. Bu rekabet, yaln\u0131zca iki kul\u00fcp aras\u0131ndaki sportif m\u00fccadele de\u011fil; ayn\u0131 zamanda Katalonya ile Madrid aras\u0131ndaki gerilimin bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Benzer \u015fekilde, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n son d\u00f6nemlerinde Galatasaray ve Fenerbah\u00e7e aras\u0131nda olu\u015fan rekabet de yaln\u0131zca sahadaki ma\u00e7larla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildi. Galatasaray, kozmopolit yap\u0131s\u0131 ve farkl\u0131 toplumsal kesimlere a\u00e7\u0131k kadrolar\u0131yla \u201cOsmanl\u0131c\u0131l\u0131k\u201d fikriyle; Fenerbah\u00e7e ise \u0130ttihat ve Terakki \u00e7evrelerinin etkisiyle \u201cT\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck\u201dle ili\u015fkilendirilmi\u015ftir. Burada s\u00f6z konusu olan, kul\u00fcplerin resm\u00ee ideolojileri de\u011fil, d\u00f6nemin siyasi atmosferinde kamuoyunda olu\u015fan alg\u0131lard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Dolay\u0131s\u0131yla, futbolda kutupla\u015fma olgusu yeni de\u011fildir. Ancak bu kutupla\u015fma, ge\u00e7mi\u015fte \u00e7o\u011fu zaman sahada ve trib\u00fcnde ifade edilen toplumsal \u00e7e\u015fitlili\u011fin bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. Zamanla toplumsal g\u00fc\u00e7 dengeleri de\u011fi\u015fti, yeni ekonomik ve siyasi d\u00fczenler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve kul\u00fcplerin temsil etti\u011fi de\u011ferler de bu de\u011fi\u015fime g\u00f6re yeniden \u015fekillendi. Bug\u00fcn ise futbolun toplumsal temsiliyet kapasitesi, k\u00fcresel d\u00fczeyde ya\u015fanan ekonomik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmle birlikte \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daralm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n K\u00fcresel Ekonomik D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve T\u00fcrkiye\u2019de Futbolun Yap\u0131sal Sorunlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 kurulan Bretton Woods sistemi, sabit kur politikalar\u0131 ve sermaye hareketlerinin denetimiyle, devlet m\u00fcdahalesini ve sosyal refah\u0131 \u00f6nceleyen Keynesyen bir d\u00fczen yaratm\u0131\u015ft\u0131. 1970\u2019lerdeki stagflasyon krizi bu sistemi sarst\u0131. Neoliberal ekonomi politikalar\u0131, 1980\u2019lerin ba\u015f\u0131nda ABD\u2019de Ronald Reagan, \u0130ngiltere\u2019de Margaret Thatcher liderli\u011finde y\u00fckseldi.<\/p>\n\n\n\n Neoliberal d\u00f6nemde sermaye hareketleri \u00fczerindeki k\u0131s\u0131tlamalar kald\u0131r\u0131ld\u0131, k\u00fcresel piyasa entegrasyonu h\u0131zland\u0131. Devletler ve uluslararas\u0131 kurumlar, sermayenin serbest dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak \u015fekilde yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7, sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim gibi daha \u00f6nce ticari mant\u0131\u011f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan alanlar\u0131 \u00f6zel sekt\u00f6re a\u00e7t\u0131; futbol da bu dalgadan nasibini ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n Futbol, yerel topluluklar\u0131n kendilerini ifade etme alan\u0131 olmaktan \u00e7\u0131karak k\u00fcresel sermayenin \u00f6nemli bir yat\u0131r\u0131m sahas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Yay\u0131n haklar\u0131, sponsorluklar ve marka gelirleri, sportif ba\u015far\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, hatta bazen ondan daha fazla belirleyici h\u00e2le geldi. Avrupa S\u00fcper Ligi giri\u015fimi, bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rneklerinden biridir. D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck futbol kul\u00fcpleri kendi inisiyatifleriyle UEFA veya FIFA gibi kurulu\u015flar\u0131 a\u015farak daha b\u00fcy\u00fck gelirler elde edebilecekleri bir organizasyon kurma \u00e7abas\u0131na giri\u015ftiler. Her ne kadar UEFA, FIFA ve kamuoyu tepkisiyle bu giri\u015fim engellense de g\u00fcncel turnuvalar\u0131n formatlar\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler ve FIFA\u2019n\u0131n geni\u015fletilmi\u015f turnuva planlar\u0131, takvim yo\u011funlu\u011funu art\u0131rarak gelir odakl\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 peki\u015ftirdi ve bu b\u00fcy\u00fck kul\u00fcplerin istekleri uygulanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye\u2019de bu k\u00fcresel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, farkl\u0131 bir zemine oturdu. Kul\u00fcplerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu h\u00e2l\u00e2 dernek stat\u00fcs\u00fcnde. Baz\u0131 b\u00fcy\u00fck kul\u00fcpler futbol \u015fubelerini anonim \u015firketlere devretmi\u015f olsa da Bat\u0131\u2019daki tam ticari kul\u00fcp modeline tam anlam\u0131yla ge\u00e7ilmedi. Buna ra\u011fmen, fiilen t\u00fcm kul\u00fcpler b\u00fcy\u00fck sermaye gruplar\u0131n\u0131n etkisi alt\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n Anadolu kul\u00fcplerinde s\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclen bir tablo vard\u0131r: Varl\u0131kl\u0131 bir i\u015f insan\u0131 ba\u015fkan olur, y\u00fcksek maliyetli transferler yap\u0131l\u0131r, b\u00fct\u00e7e zorlan\u0131r; ba\u015far\u0131 gelmedi\u011finde yat\u0131r\u0131mlar kesilir ve kul\u00fcp h\u0131zla alt liglere d\u00fc\u015fer. Yak\u0131n d\u00f6nemde Adana Demirspor\u2019un ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 mali s\u0131k\u0131nt\u0131lar, bu durumun g\u00fcncel bir \u00f6rne\u011fi. T\u00fcrkiye\u2019nin taraftar kitlesinin \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc elinde bulunduran Galatasaray, Fenerbah\u00e7e, Be\u015fikta\u015f ve Trabzonspor ise \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte hareket edip harcamalar yaparlar. Ancak mali tablo burada da k\u0131r\u0131lgand\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu 4 b\u00fcy\u00fck kul\u00fcp oyunculara daha b\u00fcy\u00fck bonservis ve \u00fccretler vermektedir. Ayr\u0131ca TL\u2019nin de\u011fer kayb\u0131, yerel gelirlerin reel de\u011ferini d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015f; Avrupa kupalar\u0131nda da son y\u0131llarda ciddi gelir getirecek ba\u015far\u0131lar elde edilememi\u015ftir. Sponsorluk gelirlerindeki art\u0131\u015fa ra\u011fmen, bu d\u00f6rt b\u00fcy\u00fck kul\u00fcb\u00fcn y\u00fcksek bor\u00e7 y\u00fckleri devam etmektedir. Normal \u015fartlarda bu mali yap\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez ve \u015firketler batard\u0131. Ancak bu kul\u00fcpler, ligde yaratt\u0131klar\u0131 ekonomik ve sportif etkiden \u00f6t\u00fcr\u00fc \u201cbatmas\u0131na izin verilemeyecek kadar b\u00fcy\u00fck\u201d g\u00f6r\u00fclmektedir. Devlet, bor\u00e7 yap\u0131land\u0131rmalar\u0131, faiz indirimleri ve ertelemeler yoluyla m\u00fcdahale eder. Devlet, \u00f6rne\u011fin 2021 y\u0131l\u0131nda d\u00f6rt b\u00fcy\u00fck kul\u00fcb\u00fcn bankalara olan yakla\u015f\u0131k 8,4 milyar TL\u2019lik finansal bor\u00e7lar\u0131n\u0131 yap\u0131land\u0131rmak \u00fczere Ziraat Bankas\u0131 \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde bir konsorsiyum arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yeniden d\u00fczenlemi\u015ftir (AA,2021). Finansal deste\u011fin yan\u0131 s\u0131ra, dernek stat\u00fcs\u00fcnden kaynaklanan uzun vadeli arazi ve tesis tahsisleri de bu kul\u00fcpler i\u00e7in \u00f6nemli bir avantaj sa\u011flamaktad\u0131r. \u015e\u00fckr\u00fc Sara\u00e7o\u011flu Stadyumu Fenerbah\u00e7e\u2019ye, Ali Sami Yen Spor Kompleksi Galatasaray\u2019a, \u0130n\u00f6n\u00fc Stadyumunun Be\u015fikta\u015f\u2019a ve Avni Aker Stad\u0131 Trabzonspor\u2019a devlet taraf\u0131ndan uzun s\u00fcreli kullan\u0131m hakk\u0131yla tahsis edilmi\u015ftir (Ersoy, 2011). Bu t\u00fcr destekler, kul\u00fcplerin mali y\u00fcklerini ciddi \u015fekilde hafifletmekte ve faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcrebilmelerini sa\u011flamaktad\u0131r. Bu desteklerin maliyeti ise dolayl\u0131 bi\u00e7imde halk\u0131n \u00f6dedi\u011fi vergilerle kar\u015f\u0131lan\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, hangi kul\u00fcb\u00fcn taraftar\u0131 olursan\u0131z olun, bu d\u00f6rt b\u00fcy\u00fck kul\u00fcb\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesinin en temel nedeni hepimizin \u00f6dedi\u011fi vergilerdir.<\/p>\n\n\n\n Kutupla\u015fma ve Temsil G\u00fcc\u00fcn\u00fcn Daralmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Eskiden kul\u00fcpler aras\u0131ndaki rekabet, toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar\u0131n sahadaki bir yans\u0131mas\u0131 olarak alg\u0131lanabiliyordu. Bug\u00fcn ise bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n yerini, ayn\u0131 ekonomik d\u00fczen i\u00e7inde faaliyet g\u00f6steren markalar\u0131n rekabeti ald\u0131. Ancak T\u00fcrkiye\u2019de art\u0131k Galatasaray\u2013Fenerbah\u00e7e \u00e7eki\u015fmesi saha s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015farak toplumsal kutupla\u015fmay\u0131 besleyen bir unsur h\u00e2line gelmi\u015ftir. Sosyal medya, bu gerilimi s\u00fcrekli yeniden \u00fcretmektedir.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde futbol, toplumsal temsiliyet alan\u0131n\u0131n darald\u0131\u011f\u0131, taraftarlar\u0131n kul\u00fcplerin y\u00f6netim mekanizmalar\u0131nda hi\u00e7bir s\u00f6z hakk\u0131na sahip olmad\u0131\u011f\u0131 ve yaln\u0131zca bir gelir kayna\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak toplumsal etkisinin y\u00fcksekli\u011fi nedeniyle futbol, \u00fclkenin ekonomik, siyasi ve sosyal sorunlar\u0131n\u0131n g\u00fcndeme gelmesini \u00e7o\u011fu zaman g\u00f6lgeliyor; kamuoyunun dikkatini ise bu kul\u00fcplerin bitmeyen tart\u0131\u015fmalar\u0131na y\u00f6neltiyor.<\/p>\n\n\n\n Yaz\u0131m\u0131, Manchester United taraftarlar\u0131n\u0131n Avrupa S\u00fcper Ligi protestosunda a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 pankarttaki \u015fu s\u00f6zlerle bitirmek istiyorum: AA. (2021, 03 19). D\u00f6rt b\u00fcy\u00fck kul\u00fcp ile bankalar aras\u0131nda Finansal Yeniden Yap\u0131land\u0131rma S\u00f6zle\u015fmesi imzaland\u0131<\/em>. https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/spor\/dort-buyuk-kulup-ile-bankalar-arasinda-finansal-yeniden-yapilandirma-sozlesmesi-imzalandi\/2181833#:~:text=T%C3%BCrkiye%20Futbol%20Federasyonu%20(TFF)%20Ba%C5%9Fkan%C4%B1,ciddi%20bir%20%C5%9Fekilde%20rahatlataca%C4%9F%C4%B1n%C adresinden al\u0131nd\u0131<\/p>\n\n\n\n Ersoy, B. (2011, 01 18). HABERVESA\u0130RE: https:\/\/www.habervesaire.com\/stadyumlar-kimin\/ adresinden al\u0131nd\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mehmetcan \u015eahin Futbol, yaln\u0131zca d\u00fcnyan\u0131n en \u00e7ok izlenen sporu de\u011fil; ayn\u0131 zamanda insanlar\u0131n kimliklerini, aidiyetlerini ve kolektif duygular\u0131n\u0131 ifade ettikleri bir alan olmu\u015ftur. Trib\u00fcnlerde at\u0131lan sloganlar, a\u00e7\u0131lan pankartlar, renkler ve formalar \u00e7o\u011fu zaman saha \u00e7izgilerinin \u00f6tesine ge\u00e7erek toplumun k\u00fclt\u00fcrel, sosyal ve hatta siyasi \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yans\u0131tm\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00fczden futbol, tarihin farkl\u0131 d\u00f6nemlerinde yaln\u0131zca bir oyun olarak […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":990,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"series":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/989"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=989"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/989\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":991,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/989\/revisions\/991"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/990"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=989"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=989"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=989"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fseries&post=989"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\u201cFakirler yaratt\u0131 zenginler \u00e7ald\u0131.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\nReferanslar<\/h1>\n\n\n\n