{"id":998,"date":"2025-09-01T13:19:35","date_gmt":"2025-09-01T10:19:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/?p=998"},"modified":"2025-09-01T13:19:35","modified_gmt":"2025-09-01T10:19:35","slug":"akademide-yapay-zeka-kullanimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/?p=998","title":{"rendered":"Akademide Yapay Zek\u00e2 Kullan\u0131m\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Sevgi Baykald\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>2022 y\u0131l\u0131n\u0131n sonuna do\u011fru yapay zek\u00e2 (YZ) hayat\u0131m\u0131za girdi\u011fi andan itibaren farkl\u0131 disiplinlerde h\u0131zl\u0131 ve dikkat \u00e7ekici bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcreci ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme uyum sa\u011flamak ve alandaki geli\u015fmeleri d\u00fczenli olarak takip etmek, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn h\u0131zla de\u011fi\u015fen d\u00fcnyas\u0131nda baz\u0131 zorluklar yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum \u00f6zellikle akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. YZ\u2019nin akademik \u00e7al\u0131\u015fmalara entegre edilmesi, ara\u015ft\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerini verimli h\u00e2le getirme potansiyeli ta\u015f\u0131sa da uygulamada \u00e7e\u015fitli zorluklar ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Lee (2023), <em>\u201cYapay Zek\u00e2 Sohbet Robotu, Bilimsel Bir Makalenin Yazar\u0131 Olabilir mi?\u201d<\/em> adl\u0131 makalesinde bu konuyu ele alm\u0131\u015ft\u0131r. Makalede, baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n YZ sohbet robotlar\u0131n\u0131 akademik makalelerinde ortak yazar olarak listeledi\u011fi aktar\u0131lmaktad\u0131r. Ancak <strong>Nature<\/strong> ve <strong>Science<\/strong> dergileri, sohbet robotlar\u0131n\u0131n makalelerde yazar olarak yer alamayaca\u011f\u0131n\u0131; bunun gerek\u00e7esi olarak da YZ\u2019nin bir sohbet robotu olmas\u0131, insan olmamas\u0131 ve \u00fcretti\u011fi metinlerin telif hakk\u0131 ile korunan eserler olarak kabul edilememesini g\u00f6stermi\u015ftir. Ayr\u0131ca, YZ taraf\u0131ndan \u00fcretilen metinler i\u00e7in sorumluluk al\u0131namamas\u0131 nedeniyle, ara\u015ft\u0131rma eti\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bu sohbet robotlar\u0131n\u0131n yazar olarak de\u011ferlendirilemeyece\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6te yandan akademide giderek artan \u00fcretim ve performans bask\u0131s\u0131, YZ kullan\u0131m\u0131n\u0131 hem \u00f6nemli bir f\u0131rsat hem de zorlu bir s\u0131nav h\u00e2line getirmektedir. Akademisyenler, bir yandan bu teknolojiyi \u00f6\u011frenmek ve ara\u015ft\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerine d\u00e2hil etmek i\u00e7in zaman ve emek harcarken; di\u011fer yandan akademik \u00fcretim bask\u0131s\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmaktad\u0131r. YZ tabanl\u0131 ara\u00e7lar\u0131n i\u015fleyi\u015f mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 kavramak, \u00f6zellikle teknolojiyi yeni \u00f6\u011frenenler i\u00e7in zaman ve emek isteyen bir s\u00fcre\u00e7tir. Ayr\u0131ca, etik ve akademik d\u00fcr\u00fcstl\u00fck konular\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan kayg\u0131lar, alan standartlar\u0131ndaki belirsizlikler, teknik altyap\u0131 ve eri\u015fim k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131klar\u0131, mesleki kimlikte yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntemsel diren\u00e7 ve artan rekabet bask\u0131s\u0131 s\u00fcrecin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla YZ, akademide bir yandan \u00fcretkenli\u011fi art\u0131rabilecek g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7 olarak \u00f6ne \u00e7\u0131karken, di\u011fer yandan akademisyenler a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni bir uyum ve adaptasyon alan\u0131 yaratmaktad\u0131r. Bu durum, YZ\u2019nin akademik alandaki potansiyelinden en verimli \u015fekilde yararlanabilmek i\u00e7in, kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan engellerin ve bu engelleri a\u015fmaya y\u00f6nelik stratejilerin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, YZ tabanl\u0131 uygulamalar\u0131n kullan\u0131m\u0131yla birlikte \u00e7e\u015fitli etik sorunlar ve intihal vakalar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131ndan, bilimsel yaz\u0131larda YZ ve sohbet robotlar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesi konusunda bir konsens\u00fcs sa\u011flanmas\u0131 gereklili\u011fi bilim d\u00fcnyas\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r (Salvagno, Taccone &amp; Gerli, 2023).<\/p>\n\n\n\n<p>Yak\u0131n d\u00f6nemde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, akademik \u00e7al\u0131\u015fmalarda YZ kullan\u0131m\u0131n\u0131n yazma s\u00fcresini k\u0131saltt\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak \u00f6zellikle literat\u00fcr inceleme makalelerinde yer alan referanslar\u0131n yakla\u015f\u0131k %70\u2019inde hatalar i\u00e7erdi\u011fini ortaya koymu\u015ftur (Kacena, Plotkin, Fehrenbacher, 2024). Bulgular, YZ kullan\u0131m\u0131n\u0131n daha kapsaml\u0131 bir do\u011frulama s\u00fcreci gerektirdi\u011fini ve bunun da bilimsel ara\u015ft\u0131rmalarda zaman kayb\u0131na neden olabilece\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu nedenle, YZ\u2019nin \u00f6zellikle literat\u00fcr tarama ve makale \u00f6zetleme a\u015famalar\u0131nda destekleyici bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131lmas\u0131, ara\u015ft\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerine h\u0131z kazand\u0131rabilir. Ancak YZ tabanl\u0131 ara\u00e7lar\u0131n akademik \u00e7al\u0131\u015fmalarda kullan\u0131m\u0131 her ne kadar verimlilik ve h\u0131z kazand\u0131rsa da beraberinde \u201chal\u00fcsinasyon\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan hatal\u0131 i\u00e7erikleri \u00fcretmesi, ger\u00e7ekte var olmayan ve do\u011frulanamayan yanl\u0131\u015f bilgiler sunmas\u0131, literat\u00fcr taramalar\u0131nda olmayan kaynaklar g\u00f6sterme tehlikesi bulunmaktad\u0131r. Bu durum etik a\u00e7\u0131dan sorun yaratman\u0131n \u00f6tesinde bilimsel g\u00fcvenirlili\u011fi zedelemekte ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n kaynaklar\u0131 do\u011frulama i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fc de beraberinde getirmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>YZ ile ilgili bir di\u011fer sorun akademik dergilere g\u00f6nderilen makalelerin insan taraf\u0131ndan m\u0131 yoksa YZ taraf\u0131ndan yaz\u0131l\u0131p yaz\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ay\u0131rt etme konusudur. De\u011ferlendiriciler ve edit\u00f6rler \u00fcretilen i\u00e7erikleri YZ taraf\u0131ndan \u00fcretildi\u011fini tespit etmek konusunda zorlanabilmektedir (Misra &amp; Chandwar, 2023). Bununla ilgili YZ\u2019yi ay\u0131rt eden yaz\u0131l\u0131m programlar\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ancak bu ara\u00e7lar hala geli\u015fme a\u015famas\u0131ndad\u0131r. Bu ba\u011flamda, bilimsel makalelerin kabul\u00fc s\u0131ras\u0131nda k\u00f6r hakemlik ve ChatGPT\u2019nin de\u011ferlendirmesi \u00fczerine yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada, ChatGPT\u2019nin insan de\u011ferlendiricilerinin kalitesini ge\u00e7ti\u011fi hipotezi test edilmi\u015ftir (Marella, Jiang, Ipaktchi &amp; Liverneaux, 2025). \u00c7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re ChatGPT\u2019nin editoryal kararlar verebildi\u011fi, kalite ve tutarl\u0131l\u0131k potansiyeli ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Ancak hal\u00fcsinasyon riskine kar\u015f\u0131 dikkat edilmesi gerekti\u011fi tespit edilmi\u015ftir. Bununla beraber \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonunda ise YZ taraf\u0131ndan \u00fcretilen incelemelerin insan de\u011ferlendirmesiyle birle\u015ftirilmesinin bilimsel yay\u0131nlar\u0131n kalitesini iyile\u015ftirebilece\u011finin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilmi\u015ftir. Benzer ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fmada ise dergi edit\u00f6rleri ve hakemlerin ChatGPT benzeri uygulamalar taraf\u0131ndan \u00fcretilen i\u00e7eri\u011fi tespit edemedi\u011fini ortaya koydu (\u00d6zt\u00fcrk, Karahan, G\u00fcnay et al, 2025). \u00c7al\u0131\u015fma \u00f6neri olarak hakemler ve edit\u00f6rlerin fark\u0131ndal\u0131klar\u0131n\u0131n artmas\u0131, YZ taraf\u0131ndan \u00fcretilen metinler i\u00e7in tespit sistemlerinin geli\u015ftirilmesi ve en \u00f6nemlisi YZ\u2019nin kullan\u0131m\u0131yla ilgili edit\u00f6rl\u00fck beyanlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gibi \u00f6nlemler \u00fczerinde durmu\u015ftur.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7 olarak teknoloji h\u0131zla de\u011fi\u015fse de akademide yapay zekan\u0131n kullan\u0131m\u0131yla ilgili tart\u0131\u015fmalar bir s\u00fcre daha devam edecektir. Bununla birlikte baz\u0131 \u00f6nde gelen dergiler yapay zek\u00e2 kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin k\u0131lavuzlar sunarken baz\u0131 yay\u0131nc\u0131lar aras\u0131nda ise fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131 devam etmektedir. Ayr\u0131ca YZ\u2019nin geli\u015fmesi devam ettik\u00e7e bilimsel \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in YZ ile ilgili k\u0131lavuzlara ihtiya\u00e7 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. YZ tek ba\u015f\u0131na kullan\u0131lamaz ancak bilimsel ara\u015ft\u0131rmalarda akademisyenlerin inceleme yapmas\u0131na ve makale yaz\u0131m\u0131nda yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in insanlar taraf\u0131ndan denetlenerek kullan\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Referanslar<\/p>\n\n\n\n<p>Kacena, M. A., Plotkin, L. I., &amp; Fehrenbacher, J. C. (2024). The use of artificial intelligence in writing scientific review articles.&nbsp;<em>Current Osteoporosis Reports<\/em>,&nbsp;<em>22<\/em>(1), 115-121.<\/p>\n\n\n\n<p>Lee, J. Y. (2023). Can an artificial intelligence chatbot be the author of a scholarly article?. <em>Journal of educational evaluation for health professions<\/em>, 20, 6.<\/p>\n\n\n\n<p>Marrella, D., Jiang, S., Ipaktchi, K., &amp; Liverneaux, P. (2025). Comparing AI-Generated and Human Peer Reviews: A Study on 11 Articles.&nbsp;<em>Hand Surgery and Rehabilitation<\/em>, 102225.<\/p>\n\n\n\n<p>Misra, D. P., &amp; Chandwar, K. (2023). ChatGPT, artificial intelligence and scientific writing: What authors, peer reviewers and editors should know.&nbsp;<em>Journal of the Royal College of Physicians of Edinburgh<\/em>,&nbsp;<em>53<\/em>(2), 90-93.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zt\u00fcrk, A., Karahan, A. T., G\u00fcnay, S., Erdal, A. S., Komut, S., Komut, E., &amp; Yi\u011fit, Y. (2025). Artificial intelligence as author: Can scientific reviewers recognize GPT-4o-generated manuscripts?. <em>The American Journal of Emergency Medicine<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Salvagno, M., Taccone, F. S., &amp; Gerli, A. G. (2023). Can artificial intelligence help for scientific writing?. <em>Critical care<\/em>, 27(1), 75.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sevgi Baykald\u0131 2022 y\u0131l\u0131n\u0131n sonuna do\u011fru yapay zek\u00e2 (YZ) hayat\u0131m\u0131za girdi\u011fi andan itibaren farkl\u0131 disiplinlerde h\u0131zl\u0131 ve dikkat \u00e7ekici bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcreci ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme uyum sa\u011flamak ve alandaki geli\u015fmeleri d\u00fczenli olarak takip etmek, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn h\u0131zla de\u011fi\u015fen d\u00fcnyas\u0131nda baz\u0131 zorluklar yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum \u00f6zellikle akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. YZ\u2019nin akademik \u00e7al\u0131\u015fmalara entegre edilmesi, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":23,"featured_media":999,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"series":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/998"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/23"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=998"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/998\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1000,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/998\/revisions\/1000"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/999"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=998"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=998"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=998"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.atilim.edu.tr\/manzara-politik\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fseries&post=998"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}